Cán bộ phục vụ tại Điểm tư vấn, điều trị nghiện phường Đa Mai (TP Bắc Giang) truyền thông, phòng ngừa tái nghiện cho các đối tượng đã được điều trị cắt cơn thành công.

Hướng đi mới

Tính đến thời điểm này, toàn tỉnh có 186/230 xã, phường, thị trấn của 10/10 huyện, TP có người nghiện ma túy. Số người có hồ sơ quản lý là hơn 2 nghìn đối tượng. Ngoài ra, có khoảng 2 nghìn người nghi nghiện. Các địa phương có số người nghiện cao (hơn 200 đối tượng) là: TP Bắc Giang, Hiệp Hoà, Tân Yên, Lục Ngạn, Lạng Giang.

Triển khai Đề án đổi mới công tác cai nghiện ma túy theo Quyết định số 2596/QĐ-TTg năm 2013 của Thủ tướng Chính phủ, Sở Lao động – Thương binh và Xã hội (LĐTBXH) đã tham mưu với UBND tỉnh ban hành kế hoạch thực hiện Đề án đổi mới công tác cai nghiện ma túy đến năm 2020 và nhiều văn bản chỉ đạo tới các ban, ngành, đoàn thể, địa phương. Hướng tới mục tiêu quản lý đối tượng tại gia đình, cộng đồng, từ năm 2014, đơn vị tham mưu xây dựng 10 Điểm tư vấn, điều trị đặt tại trạm y tế huyện, TP. 

Đề án xác định: Nghiện ma túy là bệnh tâm thần mãn tính của não bộ đòi hỏi phải điều trị kiên trì, lâu dài. Để người nghiện từ bỏ hoàn toàn ma túy, ngoài nỗ lực điều trị, quyết tâm của người bệnh, sự sẻ chia của gia đình, cộng đồng rất quan trọng. Thực tế, cơ sở cai nghiện ma túy tỉnh (gồm hai địa điểm: xã Ngọc Châu, Tân Yên; xã Song Mai, TP Bắc Giang) hiện mới chỉ tổ chức cai nghiện bắt buộc, tiếp nhận đối tượng tự nguyện và điều trị thay thế bằng Methadone cho gần 280 người. Vì thế, việc thành lập các Điểm tư vấn, điều trị nghiện là giải pháp giúp giảm tải cho các cơ sở cai nghiện tập trung; đồng thời phù hợp với mục tiêu chuyển dần sang hình thức cai tự nguyện tại cộng đồng và gia đình.

Theo ông Đỗ Huy Minh, Chi cục trưởng Chi cục Phòng chống tệ nạn xã hội tỉnh, đến với các điểm này, người nghiện được thụ hưởng các dịch vụ cơ bản như: Điều trị cắt cơn, giải độc, rối loạn tâm thần, sốc thuốc do sử dụng ma túy và các bệnh liên quan; dự phòng lây nhiễm HIV/AIDS. Đồng thời, được kiểm tra sức khỏe định kỳ và tư vấn, áp dụng nhiều liệu pháp điều trị tâm lý, phòng tái nghiện... Việc tư vấn, xét nghiệm, điều trị cắt cơn đều được miễn phí toàn bộ. 

Kết quả, trung bình hằng năm, có gần 80% người nghiện ma túy điều trị tại đây đã cắt cơn thành công. “Nhằm tạo sân chơi bổ ích, động viên tinh thần để người nghiện thêm quyết tâm điều trị, hằng tháng, Chi cục cử cán bộ trực tiếp điều hành, tham gia hoạt động sinh hoạt nhóm (nhóm Tự lực) tại các Điểm tư vấn, điều trị nghiện. Ngoài tổ chức truyền thông bằng tờ rơi, tư vấn tại chỗ, người nghiện còn giao lưu văn nghệ, thể thao”, ông Minh nói.

Nhằm động viên tinh thần để người nghiện thêm quyết tâm điều trị, hằng tháng, Chi cục cử cán bộ trực tiếp điều hành, tham gia hoạt động sinh hoạt tại các Điểm tư vấn, điều trị nghiện. Ngoài tổ chức truyền thông bằng tờ rơi, tư vấn tại chỗ, người nghiện còn giao lưu văn nghệ, thể thao”. Ông Đỗ Huy Minh, Chi cục trưởng Chi cục Phòng chống tệ nạn xã hội tỉnh

Giúp cai nghiện thành công

Là một trong 5 nơi được thành lập sớm nhất (năm 2014), Điểm tư vấn, điều trị ở phường Đa Mai (TP Bắc Giang) hiện được đánh giá duy trì hoạt động hiệu quả, giúp nhiều người không may lầm lỡ làm lại cuộc đời. Đơn cử như trường hợp ông Thân Văn Nhất (SN 1959) ở thôn Tân Thành. Sau 10 ngày điều trị tại Điểm, ông đã vượt qua được giai đoạn cắt cơn, giải độc, cảm giác thèm ma túy đã giảm. Từ năm 2016 đến nay, ông đã ngừng sử dụng ma túy với niềm tin làm lại cuộc đời bằng việc xin đi làm tại một cơ sở chế biến đồ gỗ. 

Anh Dương Thế Tùng, Trạm trưởng Trạm Y tế phường Đa Mai, Phó Chủ nhiệm Điểm cho biết, khác với cai nghiện bắt buộc, điều trị tại mô hình này, trong khoảng 5-7 ngày dùng thuốc cắt cơn, giải độc, người bệnh hoàn toàn được tự do, thoải mái, không bị giam giữ. Nhưng cứ khoảng 3 giờ người nghiện phải uống thuốc một lần nên dù thiếu cán bộ, trạm vẫn bố trí người trực đầy đủ để việc điều trị đạt hiệu quả cao nhất. Đặc biệt, việc cho phép người thân bệnh nhân cùng tham gia trong quá trình cai nghiện cũng góp phần không nhỏ để tạo động lực giúp đối tượng quyết tâm vượt qua.

Sau khi cắt cơn thành công, người bệnh được chăm sóc đến khi sức khỏe ổn định rồi về nhà. Xác định giai đoạn chăm sóc tại nhà không kém phần quan trọng do người bệnh vẫn còn cảm giác thèm thuốc nên cán bộ phục vụ tại các Điểm vẫn thường xuyên giữ liên lạc, truyền thông các biện pháp phòng ngừa tái nghiện. Tại Điểm tư vấn, điều trị nghiện thị trấn Neo (Yên Dũng) và xã Cao Thượng (Tân Yên), ban chủ nhiệm còn tích cực phối hợp với chính quyền địa phương, nhất là các hội, đoàn thể xây dựng lịch tư vấn cụ thể, trực tiếp tại nhà, hướng dẫn người nghiện chuyển đổi sang sử dụng thuốc thay thế Methadone.

Đánh giá về hiệu quả của Điểm tư vấn, điều trị nghiện, ông Đào Hồng Song, Phó Giám đốc Sở LĐ-TB&XH cho rằng, mô hình đã phát huy hiệu quả trong quá trình điều trị cắt cơn, hỗ trợ người nghiện cai nghiện thành công. Thời gian tới, để nâng cao chất lượng hoạt động của các Điểm tư vấn, điều trị nghiện, Sở tiếp tục chỉ đạo Chi cục Phòng chống tệ nạn xã hội phối hợp với các địa phương, gia đình vận động, tuyên truyền người nghiện ma túy tham gia cai nghiện. Tổ chức các buổi giao lưu, mời người cai nghiện thành công đến chia sẻ quá trình vượt qua mặc cảm, truyền động lực cho những người khác. Tăng cường kết nối với cơ sở đào tạo nghề, doanh nghiệp nhằm tạo cơ hội việc làm cho người nghiện sau cai, giúp họ quên đi quá khứ, làm lại cuộc đời.

Tường Vi