Rác thải tồn lưu tại thôn My Điền 1, xã Hoàng Ninh (Việt Yên).

Nước đổi màu, đồng ruộng thất thu

Bất chấp quy định của pháp luật, một số doanh nghiệp (DN) tại KCN Song Khê- Nội Hoàng đã xả nước thải trực tiếp ra môi trường. Điều này tác động tiêu cực đến cuộc sống của người dân xã Nội Hoàng (Yên Dũng). Dẫn chúng tôi tới khu ruộng trũng tiếp giáp với nhiều nhà máy đóng trên địa bàn thôn Nội, ông Thân Văn Cam, Phó thôn nói: “Trước đây, người dân cấy lúa ở xứ đồng rộng hơn 1 ha này, mỗi vụ được khoảng 2 tạ thóc/sào nhưng nay không thể canh tác được. Lý do, nước thải từ những DN lân cận xả ra làm lúa vàng úa, chết dần, năng suất thấp, có vụ mất trắng. Đó là chưa kể, nông dân bị mẩn ngứa chân tay mỗi khi lội ruộng”. 

Tương tự, người dân sinh sống dọc khu vực ngòi Bún thuộc các xã Tân Mỹ, Song Khê, Đồng Sơn (TP Bắc Giang) cũng khốn đốn vì nước thải công nghiệp. Nước ngòi cống Bún đoạn qua xã Song Khê luôn đen, đặc sệt bùn mùi hôi tanh. 

Tại xã Hoàng Ninh (Việt Yên), tình trạng ô nhiễm môi trường ở mức đáng báo động. Xã có hơn 10 nghìn nhân khẩu và khoảng 6 nghìn công nhân thuê trọ nên lượng rác thải mỗi ngày rất lớn nhưng việc thu gom hạn chế khiến rác lưu cữu chất đống ven đường thuộc các thôn My Điền 1, 2, 3. 

Theo ông Phùng Văn Trung, Phó Chủ tịch UBND xã, dù được huyện hỗ trợ kinh phí vận chuyển rác 3 lần/tuần để đưa về bãi xử lý tập trung nhưng không triệt để. Tại thôn My Điền 1 còn xảy ra tình trạng nước giếng vàng đục, cạn kiệt. Có hộ khoan tới chục cái giếng vẫn không có đủ nước sạch. Nước giếng phải lọc qua cát nhiều lần mới tắm giặt được, còn nước nấu ăn phải đi mua. Lo ngại hơn, một số giếng chưa được trám lấp làm tăng nguy cơ ô nhiễm nước ngầm.

Ưu tiên kinh phí xử lý ô nhiễm

Tình trạng ô nhiễm môi trường còn xảy ra ở nhiều xã khác ven KCN, CCN ở các huyện Việt Yên, Yên Dũng, Lạng Giang, Tân Yên và TP Bắc Giang. Nguyên nhân là do một số DN không xây hệ thống xử lý nước thải theo quy định để giảm chi phí. Hơn nữa, trong số 4 KCN toàn tỉnh đang hoạt động mới có 3 khu có hệ thống xử lý nước thải tập trung. Hầu hết các CCN chưa có hệ thống này. 

Theo ông Lê Hồng Sơn, Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường, đối với các KCN, CCN chưa có hệ thống thu gom, xử lý nước thải tập trung thì các DN phải cam kết tự chịu trách nhiệm thu gom, xử lý nước thải bảo đảm quy chuẩn trước khi xả thải. Tuy nhiên qua kiểm tra, một số DN còn trốn tránh trách nhiệm, vẫn xả trực tiếp ra ao hồ, mương máng hoặc xử lý không đúng quy định. Năm 2016, lực lượng chức năng bắt quả tang, trình cấp có thẩm quyền xử phạt hàng chục DN vi phạm về xả thải. Ngoài ra, một số xã chưa làm tốt công tác thu phí vệ sinh để duy trì hoạt động của tổ thu gom rác. Đơn cử xã Hoàng Ninh, tỷ lệ thu phí vệ sinh mới đạt 60% trong tổng số số hộ dân. 

Để từng bước khắc phục ô nhiễm môi trường, bảo đảm ổn định cuộc sống cho người dân quanh KCN, mới đây bằng nguồn kinh phí T.Ư phân bổ, UBND tỉnh đã bố trí khoảng 40 tỷ đồng xây mới Trạm xử lý nước thải tại KCN Song Khê - Nội Hoàng. Công trình dự kiến hoàn thành vào năm 2018, xử lý 2 nghìn m3 nước thải/ngày đêm cho 17 DN đang hoạt động. 

Bên cạnh đó, vừa qua, tỉnh đã phê duyệt chủ trương đầu tư 14 tỷ đồng nâng cấp Trạm xử lý nước thải KCN Đình Trám. Cùng với tăng cường kiểm tra đột xuất, phát hiện, xử lý nghiêm DN vi phạm về môi trường, UBND các huyện, TP chỉ đạo các xã ven KCN, CCN tăng tỷ lệ thu phí vệ sinh để duy trì hoạt động của tổ thu gom rác. 

Ông Nguyễn Văn Phương, Phó Chủ tịch UBND huyện Việt Yên cho biết: “Tới đây, huyện ưu tiên kinh phí hỗ trợ cho một số xã ven KCN thu gom, vận chuyển và xử lý rác hằng ngày. UBND huyện đang phối hợp với Công ty Phát triển hạ tầng KCN Đình Trám đầu tư khoảng 600 triệu đồng xây mới điểm tập kết, trung chuyển rác rộng gần 200 m2 tại thôn My Điền 1. Ngoài ra, huyện đôn đốc DN quản lý công trình nước sinh hoạt tập trung ở xã Hoàng Ninh đẩy nhanh tiến độ đấu nối đường ống dẫn nước sạch phục vụ người dân”.

Hải Minh