Dấu giày viễn chinh của thực dân Pháp đặt lên bán đảo Sơn Trà (Đà Nẵng) năm 1858 hằn sâu trong lịch sử Việt Nam. Nó chính là sự mở đầu cho một cuộc xâm lăng mới đến từ phương Tây tiếp nối sau nhiều phen thôn tính khởi phát từ lãnh thổ láng giềng phương Bắc. 

Dân tộc Việt triền miên bị đặt vào những cuộc binh đao tàn khốc và để tồn vong trong vị thế "Nam quốc sơn hà Nam đế cư" chúng ta đã bao lần gồng mình chống lại các kẻ thù thường lớn mạnh hơn gấp bội. Và vì thế dân tộc mới có những chiến công, kỳ tích, tên tuổi, triều đại sáng chói như là kết tinh bản lĩnh và trí tuệ của một nền văn hiến lâu bền.

Ngày 2-9-1945, tại Quảng trường Ba Đình (Hà Nội), Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập khai sinh nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa. Ảnh tư liệu

Cũng là sự tiếp nối khí phách anh hùng dân tộc khi không ít phong trào, cuộc khởi nghĩa chống thực dân Pháp nổi lên ngay lúc kẻ thù đặt chân lên non sông này. Các phong trào và cuộc khởi nghĩa chống thực dân Pháp do những vị vua và các sĩ phu phong kiến yêu nước lãnh đạo. 

Mở đầu là phong trào Cần Vương dưới ngọn cờ mang tinh thần trung quân ái quốc của vua Hàm Nghi và kết thúc không gì khác chính là cuộc khởi nghĩa vũ trang kéo dài ba mươi năm khởi phát từ mảnh đất Yên Thế do Hoàng Hoa Thám chỉ huy. Khởi nghĩa Yên Thế là dấu chấm hết cho phong trào chống giặc Pháp xâm lược đặt dưới ngọn cờ của các vị vua và sĩ phu yêu nước dựng lên.

Nhắc lại điều này để chứng minh rằng, những người đầu tiên, những người đi trước chống lại thực dân Pháp không phải là cộng sản. Để làm gì? Rất minh bạch, nhắc lại để cho ai còn mù mờ về lịch sử, cho những kẻ hồ đồ, nham hiểm muốn bôi nhọ, đánh tráo, phủ định ý nghĩa của Cách mạng Tháng Tám 1945 phải nhìn lại mình để có cái nhìn đúng đắn, công bằng, sòng phẳng về sự kiện vĩ đại này.

Cách mạng Tháng Tám là một mốc son lịch sử vĩ đại, ghi dấu thành công sự lãnh đạo của Đảng và Hồ Chí Minh trong việc giác ngộ, tập hợp quần chúng nhân dân giành lại độc lập cho đất nước. Tám mươi năm đô hộ cai trị dân ta của thực dân Pháp và thế lực phong kiến hèn nhát lúc bấy giờ, cộng thêm sự bóc lột của phát xít Nhật sau đó đã đẩy người Việt Nam đến tận cùng đau khổ, nghèo nàn. Nhân dân không thể cam chịu sống như thế; họ đã bị đẩy vào chân tường, vào miền chết, vào nơi địa ngục của trần gian. 

Cha trốn ra Hòn Gay cuốc mỏ/Anh chạy vào Đất Đỏ làm phu/ Bán thân đổi mấy đồng xu/ Thịt xương vùi gốc cao su mấy tầng ! Và đây nữa: Ôi nhớ những năm nào thuở trước/ Xóm làng ta xơ xác héo hon/ Nửa đêm thuế thúc trống dồn/ Sân đình máu chảy đường thôn lính đầy (Thơ Tố Hữu). Thân kiếp của người dân nô lệ từ làng quê đến thành thị, từ người lao động chân tay đến người trí thức đã được điển hình hóa trong các nhân vật tác phẩm của Nguyễn Công Hoan, Ngô Tất Tố, Nam Cao, Nguyên Hồng...

Cách mạng Tháng Tám là cuộc cách mạng của những con người cùng khổ như anh Pha, chị Dậu, giáo Thứ... được Đảng giác ngộ, tổ chức, kết đoàn lại thành sức mạnh to lớn để giành chính quyền về tay nhân dân. Đấy là cuộc cách mạng chân chính, những người Việt Nam nô lệ đã rũ bùn đứng dậy đánh đổ bọn thực dân, phát xít cấu kết với các thế lực phản động đô hộ, cai trị nước ta. Đấy là cuộc cách mạng dân tộc, dân chủ mang ý nghĩa nhân văn tốt đẹp cao cả. Mục đích của Cách mạng Tháng Tám là độc lập cho đất nước, tự do cho nhân dân.

Lịch sử còn ghi lại, ngày mồng 2- 9- 1945, dưới bầu trời xanh cao lồng lộng, trong ánh nắng mùa thu rực rỡ, trên lễ đài giản dị nhưng trang nghiêm tại Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa, Nhà nước dân chủ nhân dân đầu tiên ở Đông Nam Á. Trong Tuyên ngôn Độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: "Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do độc lập. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do độc lập ấy...".

Ý chí quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do độc lập ấy của đồng bào và chiến sĩ ta đã thể hiện hùng hồn, đậm nét trong chín năm kháng chiến chống thực dân Pháp tiếp theo, trong hai mươi năm đánh đế quốc Mỹ xâm lược và trong công cuộc gìn giữ bảo vệ Tổ quốc hôm nay. Cái giá độc lập tự do đất nước, hòa bình thống nhất non sông là vô cùng to lớn, không sao kể xiết. 

Chặng đường dân tộc đi tới hôm nay có thể nói đầm đìa mồ hôi và máu. Mồ hôi Việt, máu Việt thấm đẫm trên những nẻo non sông kể cả khi chiến tranh và ngay cả khi đất nước đã hòa bình. Ai có thể vô cảm được trước hàng vạn nấm mộ liệt sĩ có tên và chưa xác định được danh tính nối dài từ Nam ra Bắc. Ai có thể sung sướng hưởng thụ khi những di họa của các cuộc chiến còn chưa hết trong mỗi làng thôn, khu phố, trong một thế hệ và nhiều thế hệ. 

Có những con người không hề biết mùi bom đạn, chất độc da cam lại phải mang cuộc chiến tàn khốc trong mình... Nói như thế để vừa trân quý cuộc sống hòa bình hôm nay vừa phải biết tri ân những người đã ngã xuống và quan trọng hơn là biết sống, làm việc vì Tổ quốc, vì nhân dân.

Nào phải lý thuyết gì cao siêu xa lạ đâu. Sau khi Việt Nam giành được độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhiều lần nhắc tới vấn đề quan hệ với nhân dân. Có thể nói rằng, luận điểm mấu chốt trong kế sách dựng nước và giữ nước của thời đại Hồ Chí Minh là phải hết lòng coi trọng nhân dân. Để từ đó gắn mục tiêu giành, giữ độc lập cho đất nước với tự do hạnh phúc của nhân dân. 

Từ năm 1946, Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: Ngày nay, chúng ta đã xây dựng nên nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa. Nhưng nếu nước được độc lập mà dân không hưởng hạnh phúc tự do, thì độc lập cũng chẳng có nghĩa lý gì. Bác mong muốn: Nước ta là nước dân chủ. Bao nhiêu lợi ích đều vì dân. Bao nhiêu quyền hạn đều của dân. Người còn căn dặn cán bộ ta: Các cơ quan của Chính phủ từ toàn quốc đến các làng đều là đầy tớ của nhân dân… hay: Việc gì có lợi cho dân, ta phải hết sức làm. Việc gì có hại cho dân, ta phải hết sức tránh…

Đối chiếu với những lời Bác Hồ căn dặn, những đảng viên cán bộ chân chính không khỏi xót lòng khi phải chứng kiến sự xuống cấp của đạo đức xã hội bây giờ cùng quốc nạn tham nhũng đã gây ra nhiều hậu quả cho đất nước, làm xói mòn niềm tin của nhân dân vào Đảng và chính quyền. 

Như các cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm, cuộc chiến chống tham nhũng vẫn không thể không dựa vào dân. Dân mới đủ trăm tay nghìn mắt, dân mới có trăm phương nghìn kế, dân mới hội tụ được những sức mạnh vô tận để tiêu diệt giặc nội xâm có tên là tham nhũng.

Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2-9 mãi mãi là điểm nhấn chói lọi của lịch sử dân tộc và lịch sử Đảng ta. Những mùa thu đã đi qua mang theo niềm tự hào về Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2-9. Thêm một mùa thu mới. Mùa thu của trời xanh, mây trắng, nắng vàng. Mùa thu của hoa cúc, hương cốm... Và, điều quan trọng nhất là mùa thu của những con người Việt Nam can trường, thông minh và nhân hậu. Những con người Việt Nam, dưới sự lãnh đạo của Đảng chắc chắn sẽ làm nên những mùa thu mới sáng đẹp như khát vọng hòa bình và hạnh phúc của dân tộc ta.

Nguyễn Hữu Quý