Nước thải tại khu dân cư Hồng Giang, xã Đức Giang (Yên Dũng) đổ trực tiếp ra kênh chính của Trạm bơm Tư Mại.

Kênh mương chứa… nước thải

Khu dân cư (KDC) mới Mỹ Hưng, xã Tân Hưng (Lạng Giang) được hình thành cách đây khoảng 5 năm. Hàng chục căn hộ cao tầng khang trang nằm dọc theo tỉnh lộ 295. Thế nhưng đằng sau những tòa nhà kiên cố, hiện đại là kênh chứa nước ô nhiễm. Theo chị  Nguyễn Thị Hằng, người dân thôn Mỹ Hưng, có tình trạng như vậy là do nước thải ở trong KDC chảy ra. Khi mưa lớn, nước dềnh vào ruộng đồng, làm giảm năng suất lúa, hoa màu. 

Đơn cử, vụ mùa vừa qua, nhà chị Hằng có hơn một sào lúa bị lốp vì nước thải. Nhiều hộ khác có ruộng cạnh kênh cũng phản ánh, cấy cày gần kênh thường phải mang đồ bảo hộ kỹ càng, nếu không sẽ bị nước bẩn ngấm vào da gây ngứa. Quan sát dọc kênh, chúng tôi thấy nhà nào cũng có một ống dẫn nước thải chảy ra. Trong khi đó, đây đồng thời là kênh tưới phục vụ sản xuất nông nghiệp.

Năm tới, Sở tiếp tục kiểm tra tại các huyện, TP về xây dựng hạ tầng KDC, khu đô thị và nhà ở. Nếu phát hiện sai phạm sẽ tham mưu với UBND tỉnh xử lý nghiêm theo quy định”.  Ông Vi Thanh Quyền, Phó Giám đốc Sở Xây dựng

Tương tự, KDC Hồng Giang, xã Đức Giang (Yên Dũng) bám dọc theo đường tỉnh 299. Tất cả nước thải của hộ dân đều đấu nối vào hệ thống ống nhựa, sau đó chảy trực tiếp xuống kênh chính của hệ thống trạm bơm Tư Mại. Ông Nguyễn Thanh Hà, Phó Giám đốc Công ty TNHH một thành viên Khai thác công trình thủy lợi Nam Yên Dũng cho biết: “Chúng tôi đã nhiều lần nhắc nhở các hộ không xả thải xuống kênh nhưng tình trạng này vẫn không giảm.  KDC không có hệ thống thoát nước thải, người dân nếu không đổ ra kênh thủy lợi cũng chẳng biết mang đi đâu. Hậu quả là, mỗi lần mở kênh, nước thải từ đây lại dồn về cuối kênh, ảnh hưởng đến cây trồng, sản xuất của bà con trong vùng”. 

Tương tự, tại KDC thôn Đường, xã Đức Giang có gần 50 lô đất đã có chủ, 4 hộ đang làm nhà. Được xây dựng cách đây hơn một năm song hạ tầng tại đây rất đơn giản gồm: Kênh thoát nước, đường đất cấp phối nhỏ hẹp, ống cấp nước sạch chỉ to bằng đầu ngón chân cái. Trong đó, hệ thống thoát nước thải của KDC được đấu nối với kênh mương nội đồng. Lý giải về tình trạng này, ông Giáp Văn Toan, Phó Chủ tịch UBND xã Đức Giang thừa nhận: “KDC ở các thôn hầu hết bám theo trục đường. Trước đây, hệ thống ao hồ còn nhiều nên đã không tính toán đến hệ thống thoát nước đối với KDC; phần lớn nước thải, chất thải sinh hoạt được đổ ra kênh mương, khu vực trũng thấp, một phần người dân tận dụng làm phân hữu cơ”.

Đầu tư đồng bộ

Những năm qua, các địa phương đã quy hoạch triển khai nhiều dự án hạ tầng cho KDC mới, đưa bộ mặt nông thôn ngày càng khởi sắc. Thế nhưng công tác quản lý đầu tư KDC, khu nhà ở chưa tốt. Theo kết quả kiểm tra của Sở Xây dựng cho thấy toàn tỉnh có hàng chục KDC mới thi công chưa tuân thủ hồ sơ thiết kế được phê duyệt và không được lu lèn đất đúng quy định. Tại nhiều địa điểm, hệ thống cấp điện, cấp nước, thoát nước mưa, nước thải chưa được đầu tư hoàn chỉnh, thường đổ trực tiếp ra ruộng, không bảo đảm điều kiện về môi trường. Đơn cử, dự án KDC Đá Trắng, thôn Gốc Gạo, xã Cẩm Đàn (Sơn Động) chưa đổ nền, chưa xây dựng hạ tầng kỹ thuật đã tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất. Hay dự án Đồng Cửa Nghè, thôn Chiềng, xã Liên Sơn; thôn Lục Liễu Dưới, xã Hợp Đức (Tân Yên) khối lượng đất san nền chưa đủ. 

Ông Vi Thanh Quyền, Phó Giám đốc Sở Xây dựng cho rằng, để xảy ra tình trạng trên là do một số địa phương vì mục đích đấu giá quyền sử dụng đất, tăng thu ngân sách nên xây dựng KDC nóng vội. Chưa chú trọng đến công tác lập quy hoạch chi tiết điểm dân cư nông thôn, quy hoạch chi tiết dọc các trục đường, quy hoạch tổng thể mặt bằng để làm cơ sở quản lý, lập dự án đầu tư. Vì vậy, hiệu quả một số dự án đạt thấp. Dự án KDC Ba Bờ, thôn Mẫu Sơn, xã Chu Điện (Lục Nam) có tổng mức đầu tư 1,73 tỷ đồng song giá trị sau đấu giá quyền sử dụng đất chỉ đạt 1,45 tỷ đồng; dự án KDC Nà Cái, xã Lệ Viễn (Sơn Động) có tổng mức đầu tư 3,89 tỷ đồng, số tiền thu về sau đấu giá đất chỉ bằng 1/3 so với số kinh phí bỏ ra. 

Mục tiêu của KDC mới nhằm bảo đảm cuộc sống tốt hơn cho người dân, đáp ứng yêu cầu về nhà ở. Thời gian tới, dự báo dân số tăng, kéo theo nhu cầu về nhà ở cũng tăng theo, nhiều KDC mới sẽ được xây dựng. Để khắc phục những hạn chế trên, tránh lãng phí tài nguyên đất, tạo quỹ đất phát triển lâu dài, các địa phương cần đầu tư hạ tầng đồng bộ. Các huyện, TP thực hiện nghiêm quản lý quy hoạch xây dựng; kiên quyết không giao cho các đơn vị có năng lực yếu kém làm chủ đầu tư, tư vấn, thiết kế, tư vấn giám sát và thi công.

Trường Sơn