Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến phát biểu tại phiên thảo luận chiều 5-6. Ảnh: VGP/Nhật Bắc.

>> Đại biểu Quốc hội: Mất an toàn thực phẩm đang là vấn đề "nhức nhối"

Nhiều đầu mối quản lý nhưng hiệu quả không cao

Các đại biểu Quốc hội (ĐBQH) muốn làm rõ trách nhiệm của các bộ ngành trong việc quản lý ATTP. Các ĐB cũng cho rằng, nên thông nhất việc quản lý ATTP về một đơn vị quản lý. Không để quản lý chồng chéo nhưng tới khi có sự việc xảy ra thì không ai chịu trách nhiệm.

ĐB Nguyễn Như So (Bắc Ninh) phát biểu, một cơ sở sản xuất kinh doanh nên chịu sự quản lý của một đơn vị nhà nước, khắc phục tình trạng quản lý chồng chéo. Ví dụ một chiếc bánh trung thu, nhân bánh bằng tinh bột do Bộ Công thương quản lý. Nhân bánh, thịt, trứng là do ngành nông nghiệp kiểm soát. Còn chất phụ gia lại do ngành y tế quản lý. Ngược lại, ĐB So cho biết, có những loại thực phẩm lại không có đơn vị nào quản lý, như việc thương lái thu mua ồ ạt nông sản, gây thiệt hai kinh tế, gây hoang mang dư luận nhưng chưa có đơn vị nào chịu trách nhiệm. Do vậy, cần đơn giản hóa văn bản pháp luật theo hướng tinh giản, tránh trường hợp quá nhiều luật trở nên rối. Nội dung chồng chéo, gây khó khăn cho chủ thể quản lý và đối tượng quản lý.   

Về vấn đề này, các ĐB Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp), Nguyễn Thanh Hiền (Nghệ An) cũng cho rằng, việc quản lý về thực phẩm hiện nay có sự chồng chéo. Ngoài ra, cần tăng cường năng lực chuyên trách, thanh tra kiểm tra về ATTP. 

Giải thích về vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cho biết, văn bản quy phạm pháp luật của Việt Nam khá đồng bộ, nhưng vấn đề là thực thi, kiểm tra chưa tốt khiến số ca ngộ độc thực phẩm vẫn tăng.  Bên cạnh đó, một số doanh nghiệp và người sản xuất còn coi thường sức khỏe người dân, chưa nghiêm trong thực hiện Luật ATTP. Ví dụ, thịt bị hủy vẫn dùng để sản xuất ruốc, chất phụ gia, chất cấm tạo nạc được sử dụng… vì lợi nhuận mà quên đi sức khỏe của người tiêu dùng.  Nước ngọt pha bằng nước lã, phẩm mầu. Thuốc trừ sâu, hóa chất… sử dụng nhiều là do việc thực thi chưa tốt, xử lý còn nhẹ, mức phạt có 200.000 đồng/vụ, quá thấp và chưa đủ mức răn đe. 

"Chúng ta thiếu nhân lực quản lý về ATTP một phần do không tăng biên chế nên không giải quyết được vấn đề này. Tài chính cũng cắt giảm một nửa. Ngân sách địa phương lại rất hạn chế. Cả nước chỉ 350 người ở cấp Trung ương, 2.500 người địa phương kiểm tra ATTP mà còn kiêm nhiệm... Do vậy, phải tận dụng các đơn vị bán chuyên trách của xã để hoạt động” - Bộ trưởng Kim Tiến nói. Thời gian qua, Ban điều hành liên ngành về ATTP Trung ương đã định kỳ họp, các bộ, các vụ, chính quyền đã vào cuộc… có mô hình thí điểm thanh tra chuyên ngành cấp xã, cấp huyện. Thí điểm thanh tra chuyên ngành ATTP ở TP Hồ Chí Minh và Hà Nội. 

Để tăng mức xử phạt về ATTP, theo Bộ trưởng Kim Tiến, Bộ Y tế sẽ kiến nghị sửa Nghị định 38 để tăng mức xử phạt vi phạm về ATTP, vì mức xử phạt hiện còn nhẹ, chưa nghiêm minh. Đồng thời, sửa Luật ATTP và Luật Hình sự để xử phạt mang tính răn đe hơn. Ví dụ thời gian qua có nhiều ca ngộ độc rượu nhưng chưa xử lý được. Bên cạnh đó, Bộ Y tế sẽ trình Luật Phòng, chống tác hại của rượu bia. 

Coi sử dụng chất cấm, độc hại là hành vi tội ác

Ngay sau khi Bộ trưởng Bộ Y tế giải trình, các ĐBQH tiếp tục nêu ý kiến về việc xử lý các vụ việc về mất ATTP còn quá ít, chỉ chiếm 20% số vụ được phát hiện ra. ĐB Nguyễn Thái Học (Phú Yên) nêu vấn đề, vì sao công tác thanh tra, kiểm tra thụ động. Không phát hiện ra thực phẩm tốt hay không tốt và việc xử lý chỉ 20% số vụ phát hiện được. 

Còn ĐB Ngọ Duy Hiểu (Hà Nội ) cho rằng, cần khẳng định rõ hơn trách nhiệm của chính quyền địa phương và coi ATTP là một bộ phận của an ninh quốc gia. ĐB Phạm Khánh Phong Lan (TP Hồ Chí Minh) thì cho rằng, kiểm soát phụ gia, chất cấm... chưa tốt, được buôn bán tràn lan. Danh mục kháng sinh cũng chưa thống nhất giữa hai Bộ Y tế và Bộ Nông nghiệp và PTNT.  

Trả lời ý kiến của các ĐB về việc thống nhất một đơn vị quản lý ATTP, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam cho biết, không mô hình nào giống nước nào, không có mô hình thành công cho tất cả các nước. Như ở Việt Nam có hai dạng, một sản xuất lớn và hai là các hộ sản xuất nhỏ lẻ (9 triệu hộ). Ngoài ra, Việt Nam là nước xuất khẩu nông sản hàng đầu thế giới và nước thu hút du lịch tăng trưởng nhanh. Do vậy, các nhóm hàng quản lý cũng đa dạng nên việc Bộ Nông nghiệp quản lý về thực phẩm chức năng là rất khó. Như ở các nước cũng chia công việc quản lý cho các đơn vị quản lý.

Về việc nhiều ĐB nêu ý kiến “người tiêu không thể thông thái” vì rất khó phân biệt thực phẩm sạch và không sạch. Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam cho biết, phải thiết lập hệ thống đo, kiểm nghiệm dựa trên tiêu chuẩn, quy chuẩn để phân biệt thực phẩm an toàn và không an toàn. Ngoài ra, theo Phó Thủ tướng, công tác thanh tra, kiểm tra phải nghiêm trước pháp luật. Vừa qua, đã thí điểm tổ chức thanh tra liên ngành ở Hà Nội và TP Hồ Chí Minh. Chính phủ đã bàn và mở rộng việc thanh tra này, mở rộng ra các tỉnh, thành phố như: Hải Phòng, Thanh Hóa, Cần Thơ... Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh tuyên truyền vận động, hình thành thói quen tuyên truyền dựa trên bằng chứng. 

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển cho biết, đã có 31 ĐB phát biểu, 15 ĐB tranh luận, còn 29 ĐB đã đăng ký nhưng chưa phát biểu. Đa số ý kiến cho rằng, hệ thống pháp luật tương đối đầy đủ, việc thực hiện chính sách pháp luật về ATTP có nhiều tiến bộ, quản lý có chuyển biến tích cực, bước đầu thực hiện sản xuất theo chuỗi, nông sản đã được xuất khẩu tới nhiều thị trường khó tính...Tuy nhiên, nhiều ĐB cho rằng vẫn còn nhiều tồn tại về quản lý ATTP, văn bản còn chậm, chưa rõ ràng và chồng chéo, chế tài nhẹ, chưa đủ sức răn đe. Ngộ độc thực phẩm vẫn còn, nhiều vụ ngộ độc tập thể gây tâm lý hoang mang cho người dân.

Nguyên nhân chủ quan vẫn là chủ yếu do quản lý chưa tốt, đặc biệt ở các địa phương. Do vậy, phải nêu cao trách nhiệm của người đứng đầu ở địa phương. Đã đến lúc coi việc sử dụng chất cấm độc hại là hành vi tội ác, cần thay đổi Luật Hình sự để xử lý thật nghiêm. Tăng cường thanh tra, kiểm tra về ATTP. 

Theo Tin tức