Ảnh minh họa.

Sau cây lá run rẩy kia là dòng nhựa đầy năng lượng sắp sửa tuôn trào. Ngọn lửa âm ỉ cháy trong lòng cây bao ngày làm nên sức sống bừng bừng. Lửa xuân. Dù gió còn buốt, cái rét còn tê tái nhưng rõ ràng sau màn mưa, ta đã thấy rõ sự bừng thức âm thầm, sự dịch chuyển mãnh liệt của những mầm non, những rễ cây. Thế gian kỳ diệu thổi vào lòng người sự đổi thay, hy vọng. 

 Ngồi bên khung cửa gỗ ở  bản Khe Nghè xa xôi, tay hơ trên bếp lửa của bà mế người Cao Lan mà tôi thấy rõ hơi xuân tràn đến ngay chân suối kia, bên vạt cỏ bạc hà nở hoa tím biếc. Giọng hát ru con của bà lão xa vời như tiếng chim và lại gần gũi như hơi thở. Bài ru con tạm dịch là: “À…ơi… Ru con con ngủ cho say/Để mẹ còn đi lên nương/ Để bố còn đi ra đồng/ Chờ đến tối mẹ về/ Mẹ vào rừng hái dưa/ Bố ra đồng bắt cá/ Bắt chim sâu chim sẻ/ Vun nương rẫy, trồng cà/Bắt cào cào ăn lúa/ Chị em vui đùa/ Quạ kêu đỉnh núi, mẹ hát ru con ngủ/ Con hãy ngủ cho say…”. Lời hát như men rượu ngấm vào lòng. Tàn lửa bay cao làm tôi nhớ da diết những ngọn lửa quê nhà.

 Ngày bé, bố mẹ ru tôi, rồi tôi lớn lên một chút lại bắt chước mẹ ru em. Tối tối, bên ngọn đèn dầu đỏ quạch, tôi nằm võng hát ru cho em ngủ. Lửa đèn gắn bó suốt thời học sinh cho đến ngày có điện. Khi đã thành thiếu nữ, trên đầu dường như vẫn còn mùi tóc cháy do học bài cúi sát ngọn đèn dầu. Nhớ lửa trong những đêm đông, lũ trẻ quay quanh bà hong hóng chờ nghe chuyện ma. Gộc củi to cháy bền, lửa nở hoa lép bép. Nhìn ra cửa bếp chỉ thấy mưa giăng. Xa xa ngoài nghĩa địa là những đốm lửa lập loè di chuyển. Hồi ấy không biết đấy là do chất phốt pho cháy mà tin rằng đó là ma trơi đi bắt trẻ con. Sợ rúm, chúi vào lòng bà lòng mẹ. Bà nội tôi lại kể chuyện rì rầm tận khuya. Tôi nhìn rõ ngọn lửa ấm trong mắt bà. Giờ khi bà đã đi vắng khỏi trần gian, những đứa cháu như tôi mới thấm thía và thèm khát tình cảm của bà. Lửa đốt đồng làm nên mùa màng. Lửa theo bọn tôi lên đồi lên núi khi chăn trâu, cắt cỏ, vùi nướng khoai, sắn. Lửa đốt lá khô cuối vườn nhà. Lửa hóa vàng chiều ba mươi Tết. Lửa cháy rừng rực bên nồi bánh chưng. Dù cả ngàn năm trôi qua, thì trẻ con vẫn chờ mong Tết đến. Nhất là trẻ em vùng nông thôn hay miền núi, vẫn ngồi bên bếp lửa đợi Tết về. Có mẹ là có Tết. 

Hoa thắp lửa vào thiên nhiên. Ký ức thắp lửa trong mỗi tâm hồn con người. Đối diện với lửa, gạt bỏ mọi thứ hào quang, mọi vỏ bọc thì con người rốt cục phải thuộc về một nơi nào đó. Ở đấy là gia đình, gốc gác tổ tiên, ở đấy là bao cơ hàn lam lũ đã kinh qua. Lửa ân tình nuôi kiếp người. Nếu đủ ấm sẽ giúp con người ta tránh xa cạm bẫy. 

Mùa thức ngoài kia, xuân về reo vui trong muôn sắc lá, mặt người. Giữa ngày xuân nhiều hy vọng, chỉ mong sao chính con người chúng ta luôn giữ được ngọn lửa của lòng nhân ái, sự sẻ chia trong trái tim mình. Ngọn lửa ấy là bền bỉ nhất, đủ sức đi cùng ta suốt cuộc bể dâu…

Nguyễn Thị Mai Phương