Chủ tịch nước Tôn Đức Thắng cùng Chủ tịch Ủy ban Hành chính TP Hà Nội Trần Duy Hưng thăm Liên đội tự vệ Hoàn Kiếm và Hai Bà Trưng đã bắn rơi máy bay Mỹ. Ảnh tư liệu.

Sự điên cuồng của không quân Mỹ

Thời điểm năm 1972, cuộc kháng chiến chống Mỹ của quân và dân ta liên tiếp giành thắng lợi to lớn. Để cứu vãn tình thế thất bại nặng nề cả về quân sự, chính trị và ngoại giao, đồng thời gây sức ép buộc ta phải nối lại cuộc đàm phán ở Paris, chấp nhận ký Hiệp định theo các điều khoản do Mỹ áp đặt, những ngày cuối năm 1972, đế quốc Mỹ đã tiến hành đợt đánh phá khốc liệt tàn phá tiềm lực kinh tế, quốc phòng của miền Bắc. Mục tiêu nhằm hạn chế sự chi viện cho cách mạng miền Nam, làm giảm thế và lực của ta, đe dọa phong trào đấu tranh vì hòa bình của nhân dân thế giới. Tổng thống Mỹ Ních-xơn phát lệnh huy động các loại máy bay hiện đại nhất, trong đó có cả máy bay chiến lược B52, máy bay tàng hình cánh cụp cánh xòe và các loại máy bay khác điên cuồng đánh phá, trọng điểm là Thủ đô Hà Nội và nhiều nơi khác trên miền Bắc nước ta.

Trong 12 ngày đêm, Mỹ đã sử dụng gần 700 lần chiếc máy bay B52 cùng hàng chục nghìn lần máy bay các loại, với hơn 100 nghìn tấn bom đạn ném xuống miền Bắc. Riêng Hà Nội, không quân Mỹ thả hơn 10 nghìn tấn bom. Ngay đêm đầu của đợt không kích (ngày 18-12-1972), chúng đã sử dụng 90 lần chiếc B52 và 127 lần chiếc máy bay tiêm kích tiến hành 3 đợt ném bom xuống Thủ đô Hà Nội. Liên tục các ngày đêm tiếp theo, đỉnh cao là đêm 26-12, sau một đêm nghỉ Noel, Mỹ đã huy động 120 chiếc B52, hơn 200 chiếc máy bay chiến thuật hộ tống, máy bay tiêm kích đánh phá Hà Nội. Đêm hôm đó, khu phố Khâm Thiên, nơi có mật độ dân số đông nhất Hà Nội đã bị B52 tàn sát nặng nề; 200 ngôi nhà, đền chùa, trường học, bệnh xá bị phá sập; 287 người chết, gần 300 người bị thương. Ngoài ra, B52 còn ném bom rải thảm xuống hơn 100 điểm khác trong thành phố làm hơn 1 nghìn người thương vong.

Chiến dịch không kích này, Mỹ đã ném bom hủy diệt nhiều khu phố, làng mạc ở miền Bắc nước ta, gây tổn thất to lớn: 5.480 ngôi nhà, 100 nhà máy, xí nghiệp, nhà ga, trường học, bệnh viện bị phá hủy; hơn 2.360 người dân thường bị giết hại, 1.355 người bị thương.

Trận địa phòng không đánh trả quyết liệt máy bay Mỹ bảo vệ Thủ đô Hà Nội. Ảnh tư liệu.

Quyết tâm chiến đấu và chiến thắng B52

Căm thù dồn lên bệ phóng, bộ đội tên lửa phòng không (PK) là lực lượng chủ yếu đánh địch trong chiến dịch này đã cùng các lực lượng vũ trang, quân dân Hà Nội và quân dân các địa phương chiến đấu dũng cảm, sáng tạo, kiên cường lập nên kỳ tích “Điện Biên Phủ trên không” oai hùng. Mở đầu trận đánh thắng của bộ đội tên lửa PK trong 12 ngày đêm là trận đánh lúc 20 giờ 13 phút đêm 18-12 của Tiểu đoàn 59, Trung đoàn 261, tại trận địa Uy Nỗ (Hà Nội). Bộ đội ta đã phóng hai quả tên lửa bắn rơi tại chỗ một chiếc B52, rơi cách trận địa 10 km. Trong đêm đánh đầu tiên này, tên lửa PK đã bắn rơi hai chiếc B52. Tiếp theo các ngày đêm của chiến dịch, đêm nào quân và dân ta cũng bắn rơi máy bay B52 của không quân Mỹ. Đỉnh cao là đêm 26-12-1972, tên lửa PK đã bắn rơi 8 chiếc B52. Đêm 29-12, quân dân ta đã bắn rơi hai chiếc B52; trong đó tiểu đoàn 79 tên lửa bảo vệ Hà Nội, tại trận địa Yên Nghĩa bắn rơi một chiếc B52 và một máy bay F4; đây là trận đánh kết thúc chiến dịch 12 ngày đêm “Hà Nội- Điện Biên Phủ trên không” bảo vệ Hà Nội cuối năm 1972.

Trong 12 ngày đêm ấy, bộ đội tên lửa cùng quân và dân ta giăng lên lưới lửa phòng không đỏ trời Hà Nội, bủa vây thiêu cháy quân thù. Quân dân ta đã tiêu diệt 81 máy bay các loại; trong đó có 34 chiếc B52, 5 máy bay cánh cụp cánh xòe, 42 chiếc máy bay khác của không quân Mỹ. Trong 34 chiếc B52 bị bắn rơi thì tên lửa PK bắn rơi 29 chiếc. Bắn rơi B52 nhiều nhất là Trung đoàn 261 (12 chiếc), Trung đoàn 257 bắn rơi 11 chiếc, các trung đoàn 238, 285 mỗi đơn vị bắn rơi hai chiếc và các trung đoàn 267, 274 mỗi đơn vị bắn rơi một chiếc.

Bắc Giang góp lửa cùng Hà Nội

Chiến dịch 12 ngày đêm cùng với Hà Nội và một số địa phương khác, Bắc Giang cũng là vùng trọng điểm đánh phá của máy bay B52. Ngay đêm đầu tiên 18-12-1972, cùng lúc B52 đánh phá Hà Nội, chúng đã sử dụng một số lần máy bay B52 ném bom rải thảm xuống khu vực ga Kép, sân bay Kép, phố Kép (Lạng Giang). Đêm 21-12, chúng tiếp tục ném bom rải thảm dữ dội xuống thị trấn Kép và thị xã Bắc Giang. Đặc biệt là đêm 24-12, địch đã sử dụng đến 33 lần chiếc B52 đánh phá ác liệt xuống tuyến đường 1; trong đó khu vực thị xã Bắc Giang, ga Kép, ga Sen Hồ là những tọa độ bị ném bom hủy diệt. Có thể nói trong chiến dịch 12 ngày đêm, ngày nào cũng có máy bay B52 quần đảo trên bầu trời Bắc Giang, gây tổn thất nặng nề cho nhân dân địa phương.

Để bảo vệ quê hương, góp lửa cùng với Hà Nội, các đơn vị tên lửa, pháo phòng không và không quân đóng quân trên địa bàn tỉnh Bắc Giang đã cùng nhân dân các dân tộc trong tỉnh dũng cảm, kiên cường trụ vững, bám sát các mục tiêu được bảo vệ, đồng loạt đánh trả máy bay B52 của không quân Mỹ, góp phần cùng các đơn vị, địa phương bạn bắn rơi nhiều máy bay các loại của địch. Là địa phương không chỉ tham gia chiến đấu, trực tiếp chiến đấu giỏi mà còn là nơi bắt sống nhiều giặc lái nhất. Trong 12 ngày đêm, quân và dân Bắc Giang đã bắt sống 12 giặc lái Mỹ. Chiến công của quân dân Bắc Giang đã đóng góp quan trọng vào chiến thắng “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không”.

Thái Hòa