Người dân tại phường Dĩnh Kế (TP Bắc Giang) phơi mỳ.

Có nhãn hiệu riêng vẫn làm nhái

Gia đình ông Nguyễn Văn T, tổ dân phố Phú Mỹ 1, phường Dĩnh Kế sản xuất mỳ gạo hàng chục năm nay. Nhờ nghề này mà gia đình có nguồn thu nhập trang trải cuộc sống, xây nhà khang trang, mua sắm nhiều vật dụng sinh hoạt. Hai năm gần đây, mỳ Kế tiêu thụ khó khăn hơn trong khi sản phẩm mỳ Chũ được người tiêu dùng ưa chuộng, bán được giá. Để duy trì sản xuất, ông T đóng gói sản phẩm của gia đình bằng bao bì có gắn nhãn mác mỳ Chũ. Khi chúng tôi đến, ông T đang nhanh tay xếp từng gói mỳ chuẩn bị giao cho khách. “Một số người ở các huyện Lục Ngạn, Việt Yên và tỉnh Bắc Ninh đến đặt hàng tại nhà tôi, họ cung cấp cả bao bì mang nhãn hiệu mỳ Chũ để tôi đóng gói”, ông T nói. 

Trên thị trường, sản phẩm mỳ Chũ bị làm nhái bày bán tràn lan. Bao bì của các sản phẩm này thường không in trọng lượng, mã vạch, mã số hoặc in nhưng không đúng như sản phẩm của Hội sản xuất và tiêu thụ mỳ Chũ; không có logo hình bông lúa”. Ông Nguyễn Văn Nam, Chủ tịch Hội sản xuất và tiêu thụ mỳ Chũ (Lục Ngạn).

Trước đây, nhiều hộ trong tổ dân phố là thành viên của HTX Sản xuất mỳ gạo Dĩnh Kế. Do thị trường tiêu thụ không thuận lợi, không ít gia đình sau khi sản xuất cũng đóng gói sản phẩm với tên gọi mỳ Chũ bán ra thị trường. Một số người nêu lý do, nếu sử dụng bao bì có nhãn mác của HTX phải trả phí với mức 1 nghìn đồng/chiếc, hàng bán chậm, trong khi sản phẩm gắn mác mỳ Chũ lại bán dễ hơn. Vì thế nhiều hộ đã ra khỏi HTX để sản xuất tự do. 

Ông Giáp Đông Phong, Giám đốc HTX cho biết: "Thành lập năm 2009 với 42 xã viên, đến năm 2012, đơn vị được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp giấy chứng nhận nhãn hiệu hàng hoá tập thể cho sản phẩm với tên địa danh là mỳ Kế. Đến nay chỉ còn 11 thành viên tham gia và sử dụng bao bì của HTX. Còn hầu hết các hộ dân ở đây khi sản xuất, đóng gói đều gắn nhãn mỳ Chũ. Nhiều cá nhân còn trực tiếp đến các cơ sở in bao bì nhãn hiệu mỳ Chũ để thuê làm”.   

Hiện phường Dĩnh Kế có khoảng 170 hộ sản xuất mỳ, ngoại trừ các hộ thuộc HTX Sản xuất mỳ gạo Dĩnh Kế, còn lại đa số sử dụng nhãn mác mỳ Chũ theo đơn đặt hàng của thương lái với số lượng lớn. Tình trạng này gây mất uy tín thương hiệu mỳ Chũ, đồng thời không phát huy được nhãn hiệu tập thể của mỳ Kế như đã đăng ký. 

Thực hiện đúng quy định nhãn hiệu được công nhận

Người làm mỳ rời khỏi HTX Sản xuất mỳ gạo Dĩnh Kế hoặc sử dụng bao bì in nhãn mác mỳ Chũ là do khi mới đi vào hoạt động, HTX huy động ít vốn, quá trình sản xuất, tiêu thụ sản phẩm vẫn theo kiểu “mạnh ai nấy làm”; sử dụng bao bì có in logo của đơn vị phải trả phí. Trong khi đó, việc sản phẩm mỳ Kế gắn mác mỳ Chũ tiêu thụ thuận lợi hơn mà một thời gian dài chưa bị cơ quan chức năng chấn chỉnh, xử lý. 

Sản phẩm mỳ Chũ do Hội Sản xuất và tiêu thụ mỳ Chũ (Lục Ngạn) sản xuất.

Theo ông Chu Thanh Hiến, Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường (Sở Công thương), việc sử dụng bao bì mỳ Chũ để đóng gói cho mỳ Kế là vi phạm pháp luật. Thông tin về việc làm nhái sản phẩm mỳ Chũ tại làng nghề sản xuất mỳ phường Dĩnh Kế đã có từ nhiều năm nay. Cơ quan chức năng tiến hành thanh, kiểm tra nhưng chưa phát hiện trường hợp nào vi phạm. Tuy nhiên, qua khảo sát của phóng viên và phản ánh từ dư luận, hành vi vi phạm về sở hữu nhãn hiệu hàng hóa vẫn diễn ra phổ biến tại phường Dĩnh Kế. 

Từ năm 2015, lực lượng quản lý thị trường đã phối hợp với các cơ quan liên ngành và UBND phường Dĩnh Kế tổ chức cho người dân ký cam kết không đóng bao bì mỳ Chũ và các loại mỳ khác cho sản phẩm khi bán. Cơ quan chức năng giao cho Ban Giám đốc HTX Sản xuất mỳ gạo Dĩnh Kế thường xuyên tuyên truyền, vận động người dân tích cực tham gia HTX và sử dụng nhãn mác sản phẩm mỳ của địa phương đã được cấp. 

Sản phẩm mang nhãn mỳ Chũ được sản xuất tại một số hộ dân phường Dĩnh Kế.

Để khắc phục bất cập, Chi cục Quản lý thị trường phối hợp với các ngành chức năng tăng cường thanh tra, kiểm tra đột xuất về lĩnh vực này. Cùng đó, cơ quan chuyên môn đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao ý thức của người dân về việc chấp hành đúng quy định trong việc bảo vệ, sử dụng và phát huy nhãn hiệu hàng hoá; hướng dẫn người tiêu dùng cách phân biệt hàng thật, hàng giả, hàng nhái, kém chất lượng. 

Về phía HTX cần nâng cao năng lực sản xuất, chất lượng, khẳng định thương hiệu mỳ Kế, thu hút nhiều hộ dân cùng tham gia. Lực lượng chức năng kiểm tra và có chế tài xử phạt nặng đối với người sản xuất, thương nhân tiêu thụ hàng nhái mỳ Chũ tại địa phương. Quan tâm mở rộng thị trường tiêu thụ cho sản phẩm mỳ Kế để bà con ổn định sản xuất, phát triển kinh tế.

Nhóm PV