Nhiều doanh nghiệp nợ đọng BHXH ảnh hưởng đến quyền lợi người lao động. (Ảnh minh họa)

Doanh nghiệp chây ì

Đăng ký tham gia BHXH cho 431 lao động nhưng hơn 8 tháng nay, Công ty TNHH Fine Land Apparel Việt Nam (lô C4, C5, KCN Đình Trám) nợ đọng hơn 3,2 tỷ đồng. Dù được BHXH huyện Việt Yên nhắc nhở nhiều lần nhưng DN vẫn chây ì không thực hiện nghĩa vụ nộp BHXH cho người lao động. Điều này đồng nghĩa với việc hàng trăm lao động ở đây bị ảnh hưởng đến quyền và lợi ích chính đáng, không yên tâm lao động sản xuất.  

Công ty TNHH Đức Phát (KCN Đình Trám) nợ đọng BHXH huyện Việt Yên hơn 353 triệu đồng. Sau hơn một năm đốc thúc không có kết quả, BHXH huyện Việt Yên buộc phải khởi kiện DN này. Cuối năm 2013, vụ án được TAND huyện Việt Yên thụ lý, giải quyết theo quy định. Bản án buộc Công ty TNHH Đức Phát có trách nhiệm trả toàn bộ số tiền nợ đọng BHXH theo các chu kỳ đã thỏa thuận. Tuy nhiên, đến nay phía DN vẫn chưa thi hành án.

Ông Đỗ Văn Quang, chuyên viên phụ trách thu BHXH huyện Việt Yên cho biết: “Đến tháng 9-2014, trong số 197 DN do đơn vị quản lý thu BHXH thì có đến 84 DN nợ đọng với số tiền hơn 22,2 tỷ đồng. Trong đó, riêng KCN Đình Trám có 25 DN không nộp theo quy định. Nguyên nhân do một số DN kinh doanh kém hiệu quả dẫn đến thua lỗ, làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của NLĐ khi tham gia bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, chi trả chế độ nghỉ thai sản, ốm đau, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, tử tuất... ".

Thời gian gần đây, đoàn kiểm tra liên ngành của tỉnh kiểm tra việc thực hiện pháp luật về lao động, bảo hiểm, công đoàn đã phát hiện nhiều DN trong các KCN trốn nộp BHXH cho NLĐ, một số DN còn không cho NLĐ tham gia bảo hiểm, đặc biệt là các trường hợp nghỉ thai sản, ốm đau, tai nạn bất ngờ, bệnh nghề nghiệp... NLĐ khó tiếp cận các dịch vụ y tế chất lượng cao, được bảo hiểm y tế chi trả. Thậm chí, ngay từ đầu năm các cơ quan bảo hiểm đều “ứng” trước việc cấp thẻ bảo hiểm y tế và chi trả chế độ cho NLĐ nhưng sau đó số tiền này lại bị nợ đọng kéo dài dẫn đến thâm hụt và nguy cơ vỡ quỹ.

Cần chế tài mạnh hơn

Nhiều ý kiến cho rằng, Nghị định số 95/2013/NĐ-CP, ngày 22-8-2013 của Chính phủ về xử lý hành chính trong lĩnh vực lao động và BHXH, hành vi chậm đóng BHXH bị phạt đến 75 triệu đồng vẫn ít tác dụng với các DN, nhất là những DN có số nợ BHXH lên đến hàng tỷ đồng. Cá biệt có DN còn chấp nhận bị phạt để chiếm dụng quỹ BHXH của NLĐ làm vốn kinh doanh thay vì đi vay ngân hàng với lãi suất cao hơn. Không ít trường hợp bị phạt, bị yêu cầu thi hành án nhưng lấy lý do khó khăn, thua lỗ để dây dưa song các cơ quan quản lý nhà nước cũng chưa thể cưỡng chế, xử lý dứt điểm. 

Công tác rà soát, đôn đốc thu là trách nhiệm của ngành BHXH nhưng khi phát hiện DN sai phạm (nợ đọng, trốn đóng bảo hiểm cho NLĐ), ngành phải kiến nghị cơ quan quản lý nhà nước như Thanh tra Sở Lao động, Thương binh và Xã hội; UBND các huyện, TP giải quyết. Khi các cơ quan này vào cuộc lại không dựa trên kiến nghị của ngành BHXH để xử phạt mà phải thanh tra lại từ đầu dẫn đến thủ tục rườm rà, kéo dài. 

Ông Lê Xuân Thưởng, Phó Trưởng phòng Tổ chức hành chính (BHXH tỉnh) cho biết: “Để giảm thiểu tình trạng nợ đọng, trốn đóng BHXH tại các DN, thời gian tới, chúng tôi tiếp tục phối hợp với Ban Quản lý các KCN tỉnh đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật về lao động, bảo hiểm. Chỉ đạo BHXH các huyện, TP rà soát, yêu cầu các DN xây dựng quỹ tiền lương, phối hợp với các cơ quan quản lý lao động kiểm tra, phát hiện những trường hợp nợ đọng, trốn tránh để đề xuất cơ quan có thẩm quyền xử lý theo quy định. Đồng thời, cử cán bộ chuyên quản nắm bắt, đôn đốc DN thực hiện nghĩa vụ nộp BHXH, kiên quyết bảo đảm quyền lợi chính đáng cho NLĐ”.

Văn Thương