“Chủ tịch đi, mấy nắng lại về?”

Sau cuộc tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968, Ty Giáo dục Hà Bắc thành lập Đại đội Ngô Gia Tự 2 (ngày 18/2/1968). Đây là đơn vị giáo dục đặc biệt gồm các nhà giáo xung phong chi viện cho chiến trường miền Nam.

Thầy Đoàn Hữu Phước (sinh năm 1943, Hiệu trưởng Trường Phổ thông cấp 2 xã Tam Dị, nay là xã Bảo Đài) là trường hợp đặc biệt. Gia đình thầy có 4 anh chị em thì 3 người đã mất nhưng lúc đó thầy vẫn xung phong nhập ngũ. Trong thời gian tập luyện chuẩn bị cho những ngày dài hành quân vượt Trường Sơn, sức khỏe không bảo đảm nên thầy tiếp tục trở lại trường công tác.

Nhà giáo Đỗ Thành Ý (trái) và nhà giáo Đồng Duy Điệp.

Sau khi Hiệp định Paris được ký kết (ngày 27/1/1973), theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, thầy Đoàn Hữu Phước lại xung phong đi B, lần này sức khỏe đã bảo đảm. Đằng đẵng cả tháng cuốc bộ vượt Trường Sơn, ông đã đến huyện Bù Gia Mập, tỉnh Phước Long (nay là Đồng Nai). Là đảng viên, có trình độ, ông được bố trí làm việc ở Văn phòng Huyện đội. Trong chiến dịch Phước Long (diễn ra từ ngày 13/12/1974 đến ngày 6/1/1975), ông trực tiếp cầm súng chiến đấu. Ông còn viết sẵn bức thư nhờ đơn vị chuyển về quê nếu mình hy sinh.

Chiến dịch Phước Long toàn thắng, xét thấy năng lực toàn diện của thầy giáo Phước, lãnh đạo huyện đã giao cho ông làm Chủ tịch Ủy ban Hành chính xã Năm với hơn 2 nghìn dân, chủ yếu là đồng bào dân tộc S’tiêng.

Vốn là giáo viên giỏi văn và khéo dân vận, thầy Đoàn Hữu Phước khẩn trương họp dân, lắng nghe ý kiến những người có uy tín của buôn làng, từ đó vận động bà con theo Đảng. Bà con được chia đất làm rẫy, được hướng dẫn cách đào giếng lấy nước sạch phục vụ sinh hoạt. Cảm mến cán bộ cách mạng, bà con hò nhau làm cho Chủ tịch Ủy ban Hành chính xã căn nhà gianh, đóng chiếc giường tre và bộ bàn ghế…

Đầu năm 1976, biết tin ông Đoàn Hữu Phước được điều lên huyện Bù Gia Mập làm Trưởng Phòng Giáo dục, bà con S’tiêng lục tục kéo lên trụ sở xã mang theo cơm lam, xôi, gà, thịt nướng… biếu cán bộ. Có người đàn ông lớn tuổi hỏi một câu khiến cả đoàn xúc động: "Chủ tịch đi, mấy nắng (ý nói bao lâu) lại về?". Ông Phước ôm chầm người đàn ông lớn tuổi, bùi ngùi: "Dạ thưa, tôi sẽ cố gắng về thăm lại bà con!".

Khi làm Trưởng Phòng Giáo dục huyện Bù Gia Mập, ông Phước lặn lội khắp các buôn làng tìm người có trình độ mời về bàn việc dạy học cho bà con dân tộc thiểu số. Những chuyến đi chân trần trong vùng rừng thiêng nước độc, những cơn sốt rét rừng tái phát khiến sức khỏe của ông suy giảm. Vì lý do đó, ông xin ra Bắc.

Tháng 9/1976, thầy Đoàn Hữu Phước về lại Hà Bắc, tiếp tục công tác trong ngành Giáo dục cho đến khi nghỉ hưu năm 1992. Hiện ông đang sinh sống tại phường Bắc Giang. Trong công tác và chiến đấu, ông được tặng nhiều huân, huy chương. Tháng 8/2025, nhà giáo Đoàn Hữu Phước là 1 trong 6 nhà giáo tỉnh Bắc Ninh được Bộ Giáo dục và Đào tạo mời gặp mặt tri ân nhân dịp 80 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam 2/9 (1945 - 2025).

Ấm tình đồng hương

Theo tiếng gọi của miền Nam ruột thịt, đầu năm 1969, thầy giáo Đồng Duy Điệp (sinh năm 1945, quê xã Nghĩa Hòa, nay là xã Tiên Lục), hiệu trưởng một trường phổ thông cấp 2 ở Lục Ngạn cũng tình nguyện đi B. Trong đoàn quân Nam tiến có nữ đồng nghiệp là cô Nguyễn Thị Kiến. Hai người yêu nhau và được đơn vị tổ chức lễ cưới tại đơn vị công tác - một bệnh xá thuộc Trung ương Cục miền Nam ở vùng rừng núi Tây Ninh.

Một trưa hè nắng gắt giữa tháng 5/1974, nghe tin bệnh xá mới tiếp nhận một bệnh nhân nặng người Hà Bắc, ông Đồng Duy Điệp sốt sắng chạy đến. Ông bàng hoàng, bật khóc nức nở khi nghe tiếng lao xao "đồng chí ấy không qua khỏi". Tuy vậy, thật may mắn là người lính đồng hương của ông đã vượt qua cơn nguy kịch, được điều trị và dần hồi phục. Sau đó ông Điệp mới biết bệnh nhân là thầy giáo Đỗ Thành Ý.

Lúc tỉnh lại, ông Đỗ Thành Ý xúc động cảm nhận rõ bàn tay ấm nóng của người đồng đội ngồi bên. Mắt ông Điệp nhòe đi vì sung sướng: “Tớ là Điệp, đồng hương Hà Bắc đây! Có thế chứ, cậu phải sống. Gia đình đang mong tin cậu đấy. Tớ đã xem bệnh án, biết cậu là Đỗ Thành Ý, giáo viên Trường Phổ thông cấp 3 Hàn Thuyên ở thị xã Bắc Ninh. Chúc mừng cậu!".

Thời điểm đó, ông Điệp luôn bên cạnh chăm sóc người đồng hương, tự nấu món chè đậu xanh bằng đường thốt nốt, thứ đặc sản miền Đông Nam Bộ mà ông Ý rất thích. Bằng nghị lực phi thường, hơn 10 ngày sau, ông Ý tự cuốc bộ 2 tiếng đường rừng về đơn vị.

Sáng 30/4/1975, trong đoàn quân chiến thắng, ông Đỗ Thành Ý cùng đồng đội lái chiếc xe mui trần của Trung Quốc từ núi rừng Tây Ninh tiến về Sài Gòn tham gia Ủy ban Quân quản thành phố. Nhờ có kiến thức, ông được phân công tiếp quản tòa Đại sứ Đại Hàn, Bộ Kỹ nghệ thương mại, Bộ Giáo dục và Thanh niên, đầu tháng 5 được bổ sung tiếp quản Khu Kỹ nghệ Biên Hòa…

Cuối năm 1976, thầy Ý trở lại Trường Phổ thông cấp 3 Hàn Thuyên công tác, sau đó làm hiệu phó, hiệu trưởng nhà trường và năm 2000 nghỉ hưu. Từ năm 2001, ông là Trưởng Ban liên lạc Các nhà giáo đi B tỉnh Bắc Ninh (cũ). Thầy Đồng Duy Điệp sau khi ra Bắc tiếp tục gắn bó với ngành Giáo dục và nghỉ hưu năm 2005.Dịp 30/4/2026, các con nhà giáo Đỗ Thành Ý đã đưa bố đến thăm và ở lại nhà đồng nghiệp, đồng ngũ là ông Đồng Duy Điệp mấy hôm để hai nhà giáo già hàn huyên, ôn lại những kỷ niệm thời trai trẻ.

Tháng 8/2025, trong số 6 nhà giáo đi B của tỉnh được Bộ Giáo dục và Đào tạo trân trọng tri ân dịp 80 năm Quốc khánh, ngoài nhà giáo Đoàn Hữu Phước còn có thầy Đỗ Thành Ý, thầy Đồng Duy Điệp và 3 thầy giáo: Ngô Văn Hiểu, phường Vân Hà; Nguyễn Đăng Quả, phường Thuận Thành; Nguyễn Văn Quyền, xã Đông Cứu.

Với các nhà giáo, những tháng ngày chia tay đồng nghiệp, học trò thân yêu lên đường làm nhiệm vụ tại chiến trường miền Nam luôn còn mãi trong ký ức. Mang theo hành trang là tri thức và lòng yêu nước, họ đã góp phần làm nên chiến thắng của dân tộc, xây dựng nền giáo dục cách mạng ở vùng giải phóng.

“Nhịp cầu tơ hồng - Kết nối trái tim” vun đắp nghĩa tình quân - dân

BẮC NINH - Ngày 28/4, Sư đoàn 3 (Quân khu 1) tổ chức chương trình “Sợi tơ hồng quân - dân” với chủ đề “Nhịp cầu tơ hồng - Kết nối trái tim”.

Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh Trần Thị Hằng thăm, tặng quà người có công tại xã Kép

BẮC NINH - Nhân dịp kỷ niệm 51 năm ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước 30/4 (1975-2026), ngày 28/4, đồng chí Trần Thị Hằng, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh Bắc Ninh thăm, tặng quà các gia đình người có công tại xã Kép.

Sáng mãi phẩm chất người lính

BẮC NINH - Trên mảnh đất Bắc Ninh giàu truyền thống cách mạng, nhiều người con ưu tú đã lên đường ra trận. Với phẩm chất anh dũng, kiên cường, họ đã góp phần làm nên chiến thắng, giành độc lập dân tộc. Trở về với đời thường, những người lính năm xưa trở thành điểm tựa cho gia đình, lan tỏa giá trị tốt đẹp trong cộng đồng.