Anh Nguyễn Văn Thụy (phải) lắp đặt máy cấy giật tay cho vụ xuân 2018.

Một máy bằng... 10 người

Đó là hiệu quả của máy cấy giật tay. Chủ nhân sáng chế ra thiết bị này và đoạt giải Nhì Hội thi Sáng tạo kỹ thuật tỉnh lần thứ VII (năm 2017) là anh Nguyễn Văn Thụy (SN 1975), thôn Xuân Minh, xã Hương Mai (Việt Yên).

Nhà anh Thụy nằm gần kênh chính thuộc hệ thống thủy nông Sông Cầu với một xưởng cơ khí lớn. Khi tôi đến, anh Thụy đang miệt mài bên cỗ máy trong bộ bảo hộ lao động, tay lấm lem dầu mỡ. Sau khi trò chuyện, anh liền mang một số phụ kiện của máy ra giới thiệu. Máy gồm các phần chính như: Đế, giàn mạ, tay kéo và tay giật máy. Khi máy hoạt động, mỗi lần cấy được 4 hàng, tương đương 16 cây lúa có khoảng cách đều nhau. Máy được thiết kế gọn nhẹ, tháo ra, lắp vào thuận tiện. Sản phẩm đã được ứng dụng trong các vụ lúa năm 2016, 2017. Bình quân mỗi ngày, một người điều khiển máy cấy được gần một mẫu, gấp 10 lần so với cấy tay. Trong khi đó, giá mỗi máy chỉ khoảng 3 triệu đồng được làm từ vật liệu dễ kiếm như: Nhôm, tôn và sắt.

Được biết, gia đình anh Thụy làm ruộng nhưng diện tích đều ở vùng trũng, không thể gieo thẳng để đỡ công. Nhà nông bỏ ruộng không đành, hễ vào vụ anh lại nghỉ công việc ở xưởng cơ khí vài ngày để cùng vợ sớm tối nhổ mạ, cấy lúa. Có hôm mỏi lưng, đau gối, anh nghĩ đến việc mua chiếc máy cấy nhưng khi tìm hiểu trên thị trường thì phương tiện này khá đắt. Từ đó, anh nảy ra ý tưởng tự chế tạo chiếc máy phục vụ gia đình. Cuối năm 2013, chiếc máy cấy đầu tiên hình thành, chạy thử song có nhiều nhược điểm như: Ắc quy nhanh hỏng, hình dáng cồng kềnh. Vì vậy, anh tiếp tục cải tiến, làm đi làm lại nhiều lần; tự nguyện đi cấy lúa của bà con hàng xóm để rút kinh nghiệm và cuối cùng đã thành công. Riêng năm 2017, anh Thụy cung cấp cho thị trường trong tỉnh hơn 30 chiếc máy. Hiện, anh đang tập trung lắp đặt máy mới để kịp giao cho khách dùng trong vụ lúa xuân năm 2018.

Ông Vũ Công Oánh chăm sóc cam Canh bằng thuốc thảo mộc.

Thuốc trừ sâu từ thảo mộc

Nhờ trồng cam Canh, gia đình ông Vũ Công Oánh, thôn Cầu Đất, xã Phượng Sơn (Lục Ngạn) đã có của ăn, của để. Vậy nhưng, cây trồng thường mắc bệnh vàng lá gân xanh, điều trị rất khó khăn. Bệnh khiến cây thiếu chất dinh dưỡng, quả xanh, vỏ xấu. Quan sát kỹ và tìm hiểu, ông biết bệnh vàng lá gân xanh ở cam do rầy chổng cánh là môi giới truyền bệnh. Phần lớn cây bị nhiễm bệnh đều chết dần. Để hạn chế thiệt hại, nhà vườn phải phun nhiều lần thuốc bảo vệ thực vật mỗi vụ.

Được sự giúp sức của con trai là giáo viên dạy môn Hóa học, đầu năm 2016, ông tiến hành phòng bệnh vàng lá cho cam bằng thảo dược từ lá ổi, tỏi và kali. Theo đó, lá ổi tươi ngâm với cồn trong 24 giờ để các chất tinh dầu được tách ra khỏi lá. Trước khi phun thuốc 2 giờ, nghiền nhỏ tỏi trong nước, tạo thành hợp chất kháng khuẩn. Hòa tan lượng kali thích hợp theo từng giai đoạn của cây. Trộn các dung dịch trên với nhau, sau đó phun lên cây vào buổi chiều mát. Áp dụng phương pháp trên cho 100 cây cam, ông Oánh đã thu được kết quả cao. Cây trồng không bị bệnh, mã đẹp, sản phẩm không lo vượt hàm lượng thuốc hóa học cho phép.

Bà Đỗ Thị Luyến, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết: “Sử dụng thảo mộc để phòng trừ sâu bệnh thời gian qua đã phát huy hiệu quả, góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Tuy nhiên, cơ quan chuyên môn cần có nghiên cứu, đánh giá khoa học để đưa ra công thức, nồng độ chuẩn trước khi nhân rộng”.

Anh Nguyễn Văn Trường chăm sóc đào đón Tết.

Không để đào "cười" trước Tết

Đam mê trồng hoa, anh Nguyễn Văn Trường (SN 1983), thôn Núi, xã Dĩnh Trì (TP Bắc Giang) đã tìm ra phương pháp “Kéo dài thời gian nở hoa của cây đào”. Sáng kiến này đoạt giải Ba tại Hội thi Sáng tạo kỹ thuật tỉnh Bắc Giang lần thứ VII năm 2017.

Tại Hội thi Sáng tạo kỹ thuật tỉnh Bắc Giang lần thứ VII năm 2017, toàn tỉnh có 43 giải pháp được trao giải, trong đó 1/4 thuộc về nông dân. Đơn vị sẽ tham mưu, đề xuất chính sách hỗ trợ thiết thực, từng bước nhân rộng ý tưởng, giải pháp hiệu quả vào cuộc sống, góp phần phát triển KT-XH địa phương. Ông Hoàng Văn Thành, Phó Chủ tịch Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh

Mấy năm gần đây, khí hậu thất thường nên cây đào hay ra hoa không đúng dịp Tết khiến người trồng thua lỗ. Đúc rút kinh nghiệm từ thực tế sản xuất, sau khi thu hoạch xong vụ Tết năm 2016, anh lựa chọn chục gốc đào, thực hiện tuần tự các bước. Khi cành dăm dài khoảng 30 cm, cắt bỏ lần một (khoảng 15 đến 20- 3 âm lịch). Sau đó 50- 55 ngày cắt cành dăm lần hai, nhưng chỉ cắt khoảng 2/3 số dăm trên cây, phần còn lại để 10 ngày nữa mới cắt. Tiếp theo, lần lượt cắt dăm lần ba rồi tuốt lá để cây ra hoa đúng dịp Tết Nguyên đán. Tùy theo tốc độ sinh trưởng của cây để điều chỉnh hãm ra hoa bằng cách khoanh gốc. Ngay vụ đầu tiên, chục gốc đào của gia đình cho hoa đúng dịp Tết, bán với giá cao.

Năm 2017, anh Trường áp dụng kỹ thuật này cho toàn bộ 4 sào đào của gia đình. Mặc dù thời tiết nắng nóng kéo dài, trong khi phần lớn diện tích trồng đào của bà con đều nở sớm, người dân thất thu nhưng đào của nhà anh nở đúng dịp, cho thu nhập 300 triệu đồng. Để đón Tết 2018 anh cũng chăm sóc theo kỹ thuật trên, đề phòng gặp thời tiết không thuận lợi có thể kéo dài thời gian ra hoa theo ý muốn.

Anh Nguyễn Văn Huy tận dụng bã nấm thải để nuôi giun quế.

Biến chất thải thành sản phẩm hữu ích

Phế thải gồm bông, rơm, rạ và mùn cưa chất thành đống, gây ô nhiễm môi trường thường xảy ra ở những vùng chuyên canh nấm. Anh Nguyễn Văn Huy (SN 1981), thôn Nguộn, xã Tân Thanh (Lạng Giang) đã tìm ra phương pháp xử lý, khắc phục tình trạng này bằng cách nuôi giun quế.

Anh Huy chia sẻ: “Đầu năm 2016, tôi tận dụng vật liệu sau khai thác nấm để nuôi 10 kg giun quế. Sau một tháng, côn trùng này không những xử lý tốt bã loại, mà lượng giun tăng lên gấp 5 lần”. Nhận thấy hiệu quả từ mô hình, anh Huy mở rộng quy mô, thu khoảng 5-6 tạ giun quế/năm, bảo đảm đủ thức ăn cho hơn 100 con gà/lứa, tổng thu nhập gần 500 triệu đồng. Chất thải từ giun là nguồn phân vi sinh hữu ích đối với cây trồng, góp phần cải tạo đất.

Theo kinh nghiệm của anh Huy, sau thu hoạch nấm cần bỏ lớp túi ni-lông, đổ bã vào chậu hoặc rãnh, luống trong chuồng nuôi giun với tỷ lệ 20 kg giun quế/1 tấn phế thải. Hằng ngày tưới ẩm nước, tránh ánh nắng mặt trời. Sau một tháng thu về 100 kg giun quế/1 tấn phế phẩm. Biện pháp này vừa giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Hiện mô hình sản xuất của anh Huy được Hội Nông dân huyện Lạng Giang triển khai học tập tới người dân nhằm phát huy hiệu quả; giúp hộ trồng nấm trên địa bàn huyện xử lý tốt lượng chất thải, tránh gây ô nhiễm môi trường và có thêm nguồn thu nhập.

Trịnh Lan - Hoàng Phương