Học sinh Trường Tiểu học Tân Hưng (Lạng Giang) phân loại rác tập trung tại buổi sinh hoạt ngoại khóa.

Năm học 2014-2015, cô và trò Trường THCS Nguyễn Khắc Nhu (TP Bắc Giang) bắt tay vào xây dựng mô hình “Phân loại và xử lý rác thải trong trường học”. Ý tưởng này xuất phát từ việc nhận thấy chất thải phát sinh tại các trường học lớn, trong đó lượng rác có thể tái chế chiếm từ 40- 60%.

Để triển khai có hiệu quả, cô Tổng phụ trách Đội Lê Thị Thu Hà đề xuất với Ban Giám hiệu nhà trường cho tuyên truyền qua hệ thống loa phát thanh tới đội viên. Tổ chức các cuộc vận động tìm hiểu về rác thải; thông báo tới học sinh trên bảng tin của Liên đội, giờ chào cờ. Thêm vào đó, Liên đội vận động các thầy, cô giáo chủ nhiệm lồng ghép vào một số giờ học khoa học tự nhiên, xã hội, giáo dục công dân và sinh hoạt ngoại khóa. 

Để tạo thói quen, rèn ý thức cho học sinh, Liên đội thành lập một đội tự quản thường xuyên kiểm tra việc phân loại rác tại các chi đội vào cuối mỗi buổi chiều trước khi mang xuống khu vực chung. Trong giờ chào cờ, Ban Chỉ huy liên đội nhận xét, đánh giá, tổng hợp việc phân loại rác, tuyên dương tập thể thực hiện tốt; đồng thời nhắc nhở, phê bình chi đội, cá nhân còn chưa tốt"  Cô Lê Thị Thu Hà, Tổng phụ trách Đội Trường THCS Nguyễn Khắc Nhu (TP Bắc Giang)

Ngay sau đó, Ban Chỉ huy liên đội tiến hành hướng dẫn phân loại rác. Nhà trường cho đặt ba thùng nhựa to sử dụng vào mục đích khác nhau, ví như: Thùng rác thân thiện chứa các loại giấy được thu gom bán gây quỹ "Kế hoạch nhỏ"; thùng rác hữu cơ để ở vị trí xa lớp học, chứa các loại rác có khả năng tự phân hủy như hoa quả, lá cây… đem ủ men vi sinh làm phân bón cho cây trồng. Nhờ đó vườn trường giờ trở thành một vườn cây thuốc nam, rau an toàn. Cuối cùng, thùng rác tái chế chứa đồ nhựa, kim loại, túi giấy ni lông, hộp xốp, vỏ kẹo bánh, sành, sứ... 

Loại rác này chuyển ra xe thu gom tập kết tiêu hủy theo quy định. Sau gần hai năm áp dụng mô hình “Phân loại và xử lý rác trong trường học”, Liên đội đã thu hơn 700 kg rác tái chế và hàng tấn rau an toàn, tổng số tiền khoảng 7 triệu đồng. Toàn bộ số tiền này được đưa vào quỹ “Vì bạn nghèo” hỗ trợ 70 em có hoàn cảnh khó khăn. Từ đây, học sinh thấy được lợi ích, có ý thức hơn trong việc phân loại và để rác đúng nơi quy định.

Một buổi phân loại rác của học sinh Trường THCS Nguyễn Khắc Nhu (TP Bắc Giang).

Cũng xuất phát từ mục tiêu xây dựng trường học sáng - xanh - sạch - đẹp, năm học vừa qua, Trường Tiểu học Tân Hưng (Lạng Giang) thực hiện mô hình “Học điều hay từ việc xử lý, phân loại rác”. Trước đây, sân trường chưa được sạch đẹp do không có thùng đựng rác thải, nhiều học sinh vẫn vứt rác bừa bãi. Theo cô Hoàng Thị Huế, Tổng phụ trách Đội, việc xây dựng mô hình phân loại rác trong trường học góp phần nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi của học sinh về bảo vệ môi trường. Liên đội phát động mỗi lớp tận dụng thùng làm bằng bìa, xốp, nhựa để đựng rác có thể tái chế. Những chiếc thùng rực rỡ màu sắc được các em tự trang trí, bảo quản, sử dụng. Mô hình này nhận được sự hưởng ứng nhiệt tình của giáo viên và học sinh. 

Em Ngô Thế Thái Bảo, lớp 5D cho biết: “Khi tham gia phân loại rác thải, em thêm hiểu về trách nhiệm bảo vệ môi trường. Đồng thời cũng nhờ đó em biết cách tổ chức, phân công nhiệm vụ, làm việc theo nhóm”.  

Theo anh Hoàng Văn Quân, Phó trưởng Ban phụ trách Ban Thanh niên trường học và Công tác thiếu nhi (Tỉnh đoàn), hằng năm, Hội đồng Đội tỉnh phối hợp với các đơn vị như: Công ty Canon Việt Nam, phòng giáo dục và đào tạo một số huyện, thành phố tổ chức các buổi hướng dẫn phân loại rác thải, hoạt động giữ gìn vệ sinh môi trường. Năm học 2016-2017, mô hình phân loại rác thải được khoảng 60 liên đội trường tiểu học, THCS ở Tân Yên, Yên Thế, Việt Yên... áp dụng; được ban giám hiệu các nhà trường đánh giá cao. Học sinh được rèn ý thức bảo vệ môi trường, tạo nguồn quỹ kế hoạch nhỏ giúp đỡ bạn nghèo, tổ chức hoạt động. 

Năm học tới, Hội đồng Đội tỉnh tiếp tục khuyến khích các trường học lựa chọn nhân rộng mô hình phân loại rác trong trường học; tổ chức các buổi tập huấn kiến thức về phân loại rác thải tại nguồn, trang bị kiến thức và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh.

Tuyết Mai