Tuổi trẻ xã Tiên Lục (Lạng Giang) ra quân “Ngày Chủ nhật xanh”, thu gom rác thải bảo vệ môi trường.

Sạch từ nhà ra ngõ

Những năm gần đây, đời sống người dân thôn Biền Đông, xã Cảnh Thụy (Yên Dũng) được nâng lên rõ nét. Làng quê ngày càng sạch, đẹp đạt theo tiêu chí nông thôn mới. Phó Bí thư Chi bộ Ong Thế Trung, Trưởng ban Công tác mặt trận thôn khẳng định kết quả đó là do Chi bộ, Ban công tác mặt trận đề cao nhiệm vụ BVMT, làm thay đổi nhận thức, thói quen trong sinh hoạt của người dân mà trước tiên là đội ngũ cán bộ, đảng viên. Đưa công tác BVMT vào nội dung sinh hoạt của Chi bộ, các đảng viên nghiêm túc thực hiện và vận động gia đình góp kinh phí, tham gia phong trào tự quản BVMT. 

Từ năm 2010, Ban Công tác mặt trận xây dựng mô hình "Khu dân cư tự quản BVMT", vận động thành lập 14 tổ tự quản BVMT thu hút 188 thành viên tham gia, giao các tổ trưởng vận động, đôn đốc hội viên các tổ chức đoàn thể và nhân dân đảm nhận vệ sinh các trục đường, tổ dân cư. 

Mỗi gia đình, các tổ tự quản tự giác vệ sinh, thu gom rác thải để vào túi li nông và định kỳ 3 ngày/tuần được tổ vệ sinh môi trường (VSMT) thôn đến vận chuyển, xử lý. Ngày 25 hằng tháng, Ban Công tác mặt trận còn vận động nhân dân tham gia tổng vệ sinh từ mỗi gia đình đến ngõ xóm, đường làng và nơi công cộng. 

Đáng ghi nhận là các quy định về BVMT thôn được bà con tích cực thực hiện, đưa vào quy ước làng văn hóa và gắn với mô hình nông thôn mới. Nhờ đó, Biền Đông nhiều năm liền đạt danh hiệu làng văn hóa cấp tỉnh.    

Cũng từ mô hình "Khu dân cư tự quản BVMT" do Ban Công tác mặt trận thôn đảm nhiệm, ở nhiều địa phương có những cách làm sáng tạo góp phần bảo vệ, giữ gìn khu dân cư xanh, sạch, đẹp. Ở thôn Lãn Tranh 2, xã Liên Chung (Tân Yên), Ban Công tác mặt trận thôn vận động các đoàn thể phụ trách VSMT ở các ngõ, tổ liên gia, khu vực công cộng. Tổ BVMT thôn đảm nhận việc thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải. 

Bí thư Chi bộ Nguyễn Ngọc Liên, Trưởng ban Công tác mặt trận thôn chia sẻ, nhờ sự vào cuộc của Ban, mô hình "Khu dân cư tự quản BVMT" thôn hoạt động nền nếp, tạo thói quen giữ gìn vệ sinh trong mỗi gia đình, ngõ xóm, đường làng, ruộng đồng. Làng quê ngày càng sạch đẹp. 

Thôn Lai Hòa, xã Quý Sơn (Lục Ngạn) có 20 tổ liên gia tự quản BVMT do trưởng, phó các tổ chức đoàn thể làm tổ trưởng, vận động 116/116 hộ ký cam kết và thực hiện VSMT. Nhờ đó, các gia đình có nhà tiêu hợp vệ sinh, khu chăn nuôi thường xuyên được xử lý ô nhiễm, đường làng phong quang, sạch đẹp. Lai Hòa trở thành thôn văn hóa điển hình của huyện. 

Ở thôn Quỳnh Độ, xã Bắc Lũng (Lục Nam), Ban Công tác mặt trận thôn tuyên truyền, vận động thành lập 10 tổ liên gia BVMT, mỗi nhà có túi chứa rác ở cổng, tự nguyện góp quỹ BVMT 10 nghìn đồng/tháng. Định kỳ mỗi tuần hai lần, thôn thu gom rác ở các tổ liên gia tiêu hủy tạo cảnh quan làng quê sạch đẹp. 

Dù ở mỗi nơi có mô hình, cách làm khác nhau nhưng "Khu dân cư tự quản BVMT" có mục tiêu chung là bảo vệ, giữ gìn môi trường làng quê trong lành. Đáng mừng là người dân nâng cao ý thức BVMT, bảo vệ cuộc sống của mình.

Cộng đồng chung sức

Không giống nơi phố thị (công tác VSMT được người dân, các đơn vị chuyên doanh đảm nhiệm đã có nền nếp), ở khu vực nông thôn, người dân chưa có thói quen thu gom, xử lý rác thải nơi công cộng. Từ năm 2010, Ủy ban MTTQ tỉnh xây dựng 4 mô hình điểm "Khu dân cư tự quản BVMT" tại phường Đa Mai (TP Bắc Giang), xã Quý Sơn (Lục Ngạn), Mai Đình (Hiệp Hòa), Cảnh Thụy (Yên Dũng). 

Người dân thôn Biền Đông, xã Cảnh Thụy (Yên Dũng) thu gom rác thải, giữ gìn cảnh quan môi trường. Ảnh: Đỗ Quyên.

Với phương châm "sạch từ mỗi gia đình, khu dân cư", "người dân, tổ dân cư là chủ thể tham gia và hưởng lợi từ BVMT", các khu dân cư, tổ tự quản vận động bà con thực hiện các quy định VSMT khu dân cư. Khi người dân nhận thấy BVMT mang lại lợi ích thiết thực đã chung sức góp ngày công, kinh phí xây dựng các công trình VSMT như bể chứa rác, phương tiện vận chuyển, bãi xử lý rác, lò đốt rác, đồng thời cùng tham gia dọn vệ sinh đường làng, khu dân cư, tạo cảnh quan sạch, đẹp. 

Các thành viên Ban Công tác mặt trận thôn còn gắn công tác BVMT với hoạt động của các tổ chức đoàn thể như: Chi hội Phụ nữ tích cực thực hiện phong trào xây dựng gia đình "5 không, 3 sạch" (sạch nhà, sạch bếp, sạch ngõ - PV); Chi hội Cựu chiến binh với "Đoạn đường tự quản"; Chi đoàn Thanh niên tình nguyện BVMT cùng "Chung sức xây dựng nông thôn mới "...   

Nhờ những cách làm hay, phù hợp điều kiện từng khu dân cư, mang lại lợi ích cho mỗi hộ dân nên mô hình "Khu dân cư tự quản BVMT" có sức lan tỏa mạnh mẽ, trở thành phong trào rộng khắp. Theo ông Trịnh Hữu Bàn, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ tỉnh, sau hơn 3 năm kể từ khi xây dựng mô hình điểm, đến nay toàn tỉnh có hơn một nghìn khu dân cư, tổ, nhóm tự quản BVMT, chiếm gần 50% số khu dân có mô hình này.  "Khu dân cư tự quản BVMT" đã góp phần quan trọng nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi, thói quen của người dân, phát huy được năng lực tổ chức thực hiện của đội ngũ cán bộ mặt trận ở cơ sở trong việc huy động sự vào cuộc của cộng đồng chung tay BVMT. 

Cũng theo ông Bàn, để nâng cao hiệu quả mô hình này, các cán bộ đoàn thể ở cơ sở không chỉ làm nhiệm vụ tuyên truyền mà còn tham gia giám sát, nhắc nhở các hộ dân chấp hành nghiêm túc việc BVMT ở khu dân cư. Cùng đó, các thôn, làng còn thống nhất nội dung và xây dựng quy ước giữ gìn vệ sinh môi trường, tổ chức ký cam kết BVMT. Qua đó, ý thức tự giác giữ vệ sinh môi trường của người dân ngày càng nâng cao.

Bảo Khánh