Nhân rộng mô hình trồng hoa chất lượng cao là một trong những giải pháp tăng hiệu quả vụ đông. Ảnh: Nông dân thị trấn Nếnh (Việt Yên) thuê đất trồng hoa ly.

Mở rộng vùng sản xuất có liên kết

Theo kế hoạch, vụ đông năm nay, toàn tỉnh gieo trồng 23 nghìn ha rau màu các loại, giá trị sản xuất đạt 1,4 nghìn tỷ đồng. Trong đó một số cây trồng chính như: Ngô 5,5 nghìn ha; lạc 2 nghìn ha, rau an toàn, rau chế biến hơn 3 nghìn ha, còn lại là rau quả thực phẩm khác. So với năm trước, tổng diện tích giảm 2 nghìn ha.

Nguyên nhân là do một số năm trước sản xuất cây vụ đông theo phong trào, nặng về kế hoạch trong khi không tính toán kỹ đầu ra khiến nhiều thời điểm rau, quả bán với giá rất thấp, nông dân lỗ nặng. Mặt khác, nhân lực trong nông nghiệp khan hiếm, nông dân không mặn mà với ruộng đồng, đất bỏ trống gây khó khăn trong việc hoàn thành định mức ở một số địa phương.

Đánh giá, nhìn nhận đúng thực trạng, năm nay, ngành nông nghiệp thay đổi quan điểm chỉ đạo theo hướng không nặng về diện tích để sát với thực tế song giá trị cây vụ đông vẫn phải đạt hơn 1,4 nghìn tỷ đồng, tương đương năm ngoái. Ông Dương Thanh Tùng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và PTNT khẳng định: “Để giải bài toán về giá trị, không còn cách nào khác là áp dụng tiến bộ kỹ thuật nhằm giảm chi phí đầu vào, hạ giá thành sản phẩm, nhân rộng vùng sản xuất tập trung có liên kết, bảo đảm sản phẩm có đầu ra ổn định, bà con có thu nhập khá hơn. Vì vậy, Sở đề nghị các huyện, TP tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp hợp đồng liên kết bao tiêu sản phẩm cho nông dân”.

Cùng đó, bố trí kinh phí từ các nguồn sự nghiệp, đề án, dự án để hỗ trợ nông dân đầu tư phát triển sản xuất, trong đó cần có cơ chế, chính sách riêng cho phát triển cây trồng mới gồm: Ngô chuyển gen, hoa chất lượng cao. Bên cạnh đó, Sở chỉ đạo đơn vị chuyên môn phối hợp chặt chẽ với cơ quan liên quan thực hiện hiệu quả một số chính sách như: Dồn điền, đổi thửa, xây dựng cánh đồng mẫu; Đề án sản xuất rau an toàn tập trung theo tiêu chuẩn VietGAP; Đề án hỗ trợ phát triển sản xuất nấm; ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp.

Thực hiện chỉ đạo này, đến nay đa phần các huyện, TP chủ động xây dựng cơ chế hỗ trợ khuyến khích sản xuất cây vụ đông năm 2017. Huyện Tân Yên đã triển khai kế hoạch trên địa bàn; phát động phong trào thi đua sản xuất vụ đông; đồng thời hỗ trợ ban điều hành thôn tổ chức sản xuất cây hàng hóa thành vùng tập trung; bố trí nguồn vốn đối ứng thực hiện xây dựng cánh đồng mẫu. Đặc biệt, huyện xây dựng 2-3 mô hình điểm sản xuất rau màu tại xã Cao Xá, Cao Thượng, Phúc Sơn. Khác với vụ trước, vụ này, UBND huyện Yên Dũng dành nguồn lực ưu tiên hỗ trợ phương tiện cơ giới; hạ tầng cho vùng tập trung quy mô từ 2 ha trở lên. Được biết, năm nay, huyện phấn đấu trồng 1,4 nghìn ha cây vụ đông, giảm 200 ha so với năm ngoái; xây dựng 10 vùng rau an toàn tập trung; 30-40 mô hình khoai tây chế biến Atlantic quy mô 5 ha trở lên. Đặc biệt, huyện hình thành 3 vùng rau ứng dụng công nghệ cao tại xã Trí Yên, Tiến Dũng, Đồng Việt.

Chủ động ứng phó điều kiện bất lợi

Theo dự báo của Trung tâm Khí tượng thủy văn T.Ư, từ nay đến hết năm 2017 còn khoảng 2-3 cơn bão, áp thấp nhiệt đới ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền nước ta. Nhiệt độ trung bình từ tháng 9 đến hết tháng 12 phổ biến ở mức cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5-1 độ C. Do đó, nhận định thời tiết thuận lợi cho gieo trồng cây ưa ấm, bất lợi đối với nhóm cây ưa lạnh, nhất là khoai tây. Ngoài ra, giá cả thị trường tiếp tục có biến động; nguy cơ hạn hán có thể xảy ra. Do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, sâu bệnh hại diễn biến phức tạp, nguy cơ gây hại nặng.

Trước tình hình trên, nhiều ý kiến đề xuất để bảo vệ cây trồng nên theo dõi sát tình hình thời tiết để có điều chỉnh kế hoạch, áp dụng kỹ thuật phù hợp. Xuống giống đúng khung thời vụ nhằm giúp cây có điều kiện sinh trưởng, phát triển tốt nhất. Cụ thể, ngay khi gặt lúa mùa cần trồng ngô ngay, sao cho thời điểm trỗ cờ, phun râu an toàn trong khoảng thời gian từ ngày 5 đến 20-11. Khoai tây sử dụng các giống chủ lực như: Atlantic, Maraben, Diamant, Solara... có nguồn gốc rõ ràng; thời vụ trồng từ ngày 20-10 đến 15-11. Riêng rau đậu các loại trồng nhiều trà, rải vụ để tránh hiện tượng dư thừa, rớt giá. Hướng dẫn nông dân sử dụng phân hữu cơ sinh học, phân bón qua lá; tưới nước tiết kiệm, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật có nguồn gốc sinh học để bảo đảm chất lượng và vệ sinh an toàn thực phẩm.

Đi đôi với biện pháp trên cần có chính sách khuyến khích, hỗ trợ tạo điều kiện cho các doanh nghiệp trong tích tụ đất đai, liên kết sản xuất và bao tiêu sản phẩm sau thu hoạch, đặc biệt là các sản phẩm rau chế biến. Chỉ đạo thực hiện nghiêm quy định trong sản xuất, kinh doanh giống cây trồng, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật; phát hiện, xử lý nghiêm trường hợp vi phạm, bảo đảm sản phẩm chất lượng cung ứng đến nông dân. Giám sát chặt chẽ việc xây dựng mô hình khảo nghiệm, sản xuất thử, tránh tình trạng doanh nghiệp lợi dụng để bán sản phẩm chưa có trong danh mục cho phép. Tuyên truyền, khuyến cáo nông dân sử dụng nước tiết kiệm, chủ động trữ nước trong ao hồ, vùng trũng, đề phòng hạn kéo dài.

Trịnh Lan