Mỗi khi đề án tăng tuổi nghỉ hưu được cơ quan soạn thảo đưa ra lấy ý kiến thì trên báo chí và mạng xã hội lại có hàng nghìn lượt ý kiến trao đổi, thảo luận. Số ý kiến đồng tình nhiều nhưng ý kiến đề nghị giữ nguyên tuổi nghỉ hưu cũng không ít.

Theo đề xuất của cơ quan soạn thảo, lý do phải tăng tuổi nghỉ hưu là vì tốc độ già hóa dân số đã dẫn đến những thách thức chỉ có thể xử lý bằng việc thay đổi các tham số của hệ thống bảo hiểm xã hội mà một trong các tham số đó là tuổi nghỉ hưu.

Tăng tuổi nghỉ hưu là một xu hướng ở nhiều nước trong khu vực. So sánh với các quốc gia có cùng mức tuổi thọ trung bình của dân số, tuổi nghỉ hưu ở nước ta thấp hơn nhiều quốc gia.

Dẫn chứng về bất cập tuổi nghỉ hưu hiện nay, các chuyên gia đưa ra số liệu sau: “Tuổi thọ của những người sống từ 60 trở lên, có thể thấy ngày nay một phụ nữ Việt Nam khi đạt đến tuổi 60 thì có tuổi thọ trung bình đến 81,6. Nghỉ hưu ở tuổi 55, sẽ nhận lương hưu hơn 26 năm. Như vậy đóng 30 năm để hưởng lương hưu 26 năm là điều không thể. Đây là thách thức mà bảo hiểm xã hội cần xử lý”.

Phương án đề xuất mà nhiều ý kiến cho là phù hợp nhất là tăng tuổi nghỉ hưu nam lên 62, nữ 60; mỗi năm tăng ba tháng và bắt đầu tăng từ năm 2020, tức là đến năm 2024 mới có người phụ nữ đầu tiên nghỉ hưu ở tuổi 56 và đến 2028 mới nghỉ ở tuổi 57. Việc tăng tuổi hưu từ từ như vậy cho phép người dân và nền kinh tế điều chỉnh theo.

Trong khi số đông những người trẻ hoạt động trong các ngành nghề lao động trí óc đồng ý với đề xuất tăng tuổi nghỉ hưu thì những người lao động trực tiếp trong các ngành nghề nặng nhọc lại cho rằng, dự kiến tăng tuổi hưu là không phù hợp, nên giữ như hiện nay. Có ý kiến băn khoăn, việc kéo dài tuổi nghỉ hưu sẽ làm giảm cơ hội việc làm của người trẻ và hiện còn khá nhiều người trẻ đang thất nghiệp.

Một vấn đề khác khiến nhiều người lo ngại là tăng tuổi nghỉ hưu với những trường hợp hiệu quả công tác thấp kiểu “con ông cháu cha”, “một người làm quan cả họ được nhờ, “công chức, viên chức sáng cắp ô đi, tối cắp về”…

Từ những lý do trên, ý kiến nhận được nhiều sự đồng thuận là có thể tăng tuổi hưu nhưng phải mềm hóa. Tức là ai không đủ sức khỏe hay có nhu cầu nghỉ sớm đều được giải quyết. Kèm theo đó là những quy định bắt buộc nghỉ việc đối với các công chức cắp ô đi về, uy tín, hiệu quả công tác thấp... Riêng đối tượng lao động làm ở khu vực nặng nhọc độc hại (dệt may, da giày, chế biến hải sản, khai thác hầm lò, công nhân điện tử...) thậm chí không nâng mà còn phải xem xét giảm tuổi hưu.

Tại Hội nghị lần thứ 7, T.Ư đã thống nhất ban hành Nghị quyết về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội, trong đó có nội dung “…tăng tuổi nghỉ hưu bình quân theo lộ trình, bước đi phù hợp với từng đối tượng, ngành nghề cụ thể để tăng tính bền vững của chính sách bảo hiểm xã hội, thực hiện bình đẳng giới, ứng phó với quá trình già hóa dân số, những biến đổi nhanh chóng của thị trường lao động…”

Trần Anh