Phó Chủ tịch UBND tỉnh Dương Văn Thái kiểm tra kè bị sạt lở tại thị trấn Chũ (Lục Ngạn).

Do ảnh hưởng của bão số 4, lượng mưa dự kiến trên địa bàn tỉnh có thể lên tới hơn 200 mm. Trong khi đó, nhiều công trình nguy cơ mất an toàn. Lo ngại nhất là đoạn sạt lở bờ sông Lục Nam tại thị trấn Chũ (Lục Ngạn). Với cung sạt lớn, nếu lũ dâng cao có thể gây sụt, lún hàng loạt công trình lân cận, đe dọa tính mạng, tài sản của người dân. 

Ngoài ra, toàn tỉnh có hơn 20 hồ chứa khả năng chứa nước kém, tập trung tại các huyện: Lục Nam, Lục Ngạn, Sơn Động. Đơn cử như các hồ: Khe Ráy, xã Nghĩa Phương; Cửa Cốc, xã Huyền Sơn; Ba Bãi, xã Bảo Sơn; Chùa Ông, xã Đông Phú thuộc huyện Lục Nam đều có thân đập bị thẩm lậu; mái hạ, thượng lưu rò rỉ nước. 

Theo Chi cục Thủy lợi (Sở Nông nghiệp và PTNT), hiện 15 hồ đạt dung tích thiết kế, tràn tự do như: Đá Mài, Trại Muối, Dộc Bấu, Làng Thum, Bầu Lầy, Lòng Thuyền, Hàm Rồng, Khe Sàng (Lục Ngạn); Khe Đặng, Khe Hắng, Khe Chão (Sơn Động); Chùa Sừng (Yên Thế).

Công nhân Trạm bơm Yên Tập, xã Yên Lư (Yên Dũng) kiểm tra cửa cống tiêu.

Mưa lớn nhưng hệ thống tiêu lại xuống cấp do không có điều kiện thay thế, nâng cấp. Trạm bơm Khám Lạng (Lục Nam) được xây dựng cách đây khoảng 30 năm, công suất chỉ đạt hơn 50% thiết kế. 

Ông Đồng Văn Hùng, Phó Giám đốc Xí nghiệp khai thác công trình thủy lợi Lục Nam cho biết: “Hằng năm, từ nguồn kinh phí thường xuyên, đơn vị đã tu sửa một số vòng bi, van của các máy bơm song chưa có điều kiện thay thế, nâng công suất của trạm. Đây là trạm bơm duy nhất của huyện, mỗi khi mưa lớn nước từ khắp nơi dồn về, có thời điểm máy không tiêu kịp, cây trồng bị ngâm lâu trong nước, ảnh hưởng đến năng suất”. 

Tương tự, Trạm bơm Lãng Sơn (Yên Dũng), Ngọ Khổng 2 (Hiệp Hòa) hoạt động đạt từ 40-60% so với thiết kế. Mặc dù vậy, không ít thời điểm các máy bơm phải dừng vì kênh tắc nghẽn; dòng chảy bị xâm lấn bởi bèo, rác. Thực tế cho thấy, những năm trước, mưa lớn đã làm ngập úng, thất thu hàng nghìn ha cây trồng của bà con, thiệt hại hàng tỷ đồng.

Bảo đảm an toàn công trình

Nhận thấy những nguy cơ cao ảnh hưởng đến sản xuất và đời sống, các huyện, TP đã chuẩn bị biện pháp thực hiện nghiêm công điện của Ban Chỉ huy Phòng chống thiên tai-Tìm kiếm cứu nạn (PCTT-TKCN) tỉnh. 

Tại huyện Lục Ngạn, ngoài ban hành văn bản đến các xã, thị trấn, chuẩn bị vật tư, nhân lực, huyện cử lực lượng ngày đêm canh gác khu vực kè sông Lục Nam bị sạt lở. Cắm các biển cảnh báo nguy hiểm, trước mắt yêu cầu nhà thầu cùng đơn vị chuyên môn của huyện khẩn trương thả đá hộ chân, chống hẫng chân kè. Huyện Lục Nam thống kê, rà soát các hộ ở vùng hạ du đập, sẵn sàng di chuyển đến nơi an toàn; xây dựng các phương án, tình huống hộ đê sông Lục Nam.

Đồng hành cùng chính quyền các cấp, các công ty thủy nông huy động gần 40 tổ máy bơm tiêu nước  đệm. Trong đó, Công ty thủy nông Nam Sông Thương 28 tổ, còn lại là Công ty Bắc Sông Thương. 

Nhằm nắm bắt tình hình cũng như chỉ đạo công tác ứng phó với mưa lũ, chiều ngày 15-8, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Dương Văn Thái đã thị sát tại một số địa phương. 

Kiểm tra kè sạt lở bờ sông Lục Nam thuộc thị trấn Chũ (Lục Ngạn), đồng chí nhấn mạnh đây là sự cố đặc biệt nghiêm trọng. Đợt mưa này nhiều khả năng rất lớn, kéo dài nên UBND huyện Lục Ngạn ngay trong ngày 16-8 phải huy động nhân lực gia cố phần sạt tạo rãnh hang sâu, không cho nước thẩm thấu, phát, hạn chế cung sạt mở rộng. Đồng thời nhanh chóng xác định nguyên nhân để có biện pháp khắc phục lâu dài; xử lý nghiêm trường hợp khai thác cát sỏi lòng sông trái phép để bảo vệ bờ sông. 

Tại Lục Nam, đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh lưu ý, huyện là địa bàn có hệ thống hồ, đập lớn lại nhiều công trình xuống cấp. Vì vậy huyện phải chỉ đạo chặt chẽ các xã có hồ tăng cường tuần tra, kiểm soát để phát hiện kịp thời sự cố, xử lý ngay từ giờ đầu. Riêng hồ chứa đã tích đủ nước nên nghiên cứu, chủ động xả tràn. 

Với hồ dung tích lớn, đồng chí Dương Văn Thái giao Sở Nông nghiệp và PTNT, Công ty thủy nông Bắc Sông Thương khảo sát, nâng cửa tràn để hướng đến phục vụ đa mục tiêu. Đồng chí nêu rõ, người dân trong huyện Lục Nam sinh sống ở gần khu vực sông, suối, khai thác đất khá lớn nên chính quyền phải cảnh báo kịp thời, di dân khỏi vùng nguy cơ ngập lụt, sạt lở đất, lũ ống, lũ quét.

Trịnh Lan