Bản lĩnh đã kiểm chứng qua hai giai đoạn lớn

Chia sẻ tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2026 lần thứ 1, tổ chức ở Thành phố Hồ Chí Minh ngày 26/3, các chuyên gia kinh tế, doanh nghiệp đều chung niềm tin trước các tác động của xung đột địa chính trị hiện nay, Việt Nam sẽ đủ bản lĩnh để vượt qua.

Tiến sỹ Trần Du Lịch.

Tiến sỹ Trần Du Lịch khẳng định Việt Nam có khả năng "đề kháng" và chống chịu tốt trước các cú sốc bên ngoài.

Đây không phải là nhận định cảm tính. Thực tế đã kiểm chứng qua hai giai đoạn lớn, là khủng hoảng kinh tế 2008 - 2009 và đại dịch COVID-19 giai đoạn 2021 - 2022, nền kinh tế vẫn duy trì được độ ổn định tương đối.

Thực tế, những khó khăn của kinh tế toàn cầu hiện nay không chỉ xuất hiện khi xung đột Trung Đông bùng phát. Từ đầu năm, các dự báo đã nhấn mạnh giai đoạn 2023-2026 là thời kỳ tăng trưởng chậm lại, đi kèm với rủi ro địa chính trị gia tăng.

Cùng với đó, những yếu tố như thị trường tài chính chưa ổn định, thể hiện qua áp lực tỷ giá, lạm phát và cạnh tranh giữa các đồng tiền, đã manh nha.

Trong nước, nền kinh tế cũng nhiều thách thức. Nổi lên là sự suy giảm của thị trường khiến đơn hàng có xu hướng ngắn hạn, quy mô đơn hàng nhỏ, doanh nghiệp chịu nhiều áp lực từ tỷ giá, chi phí tài chính và giá nguyên liệu nhập khẩu tăng cao.

Biến động năng lượng từ xung đột càng làm chi phí logistics leo thang, trong khi Việt Nam vốn có chi phí logistics thuộc nhóm cao trong khu vực. Nhưng Chính phủ đã chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó, nhằm đảm bảo mục tiêu tăng trưởng.

Ở phía doanh nghiệp, kinh nghiệm từ các giai đoạn khủng hoảng trước đây đã giúp họ phòng vệ tốt hơn từ quản trị dòng tiền, kiểm soát tồn kho và duy trì công suất sản xuất, đa dạng thị trường xuất khẩu.

"Sau COVID-19, cái bất biến mà Việt Nam có được chính là sự ổn định vĩ mô. Và đây là yếu tố đang tiếp tục được giữ vững, để định hướng phát triển trong giai đoạn hiện nay", ông Trần Du Lịch khẳng định.

Chung nhận định, Phó Giáo sư-Tiến sỹ Trần Hoàng Ngân nói ông tin Việt Nam có “sức đề kháng” và bản lĩnh để vượt qua các cú sốc bên ngoài, nhờ kinh nghiệm ứng phó với nhiều đợt khủng hoảng kinh tế, dịch bệnh và thiên tai liên tiếp nhiều năm qua.

Ở góc độ ổn định vĩ mô, ông Trần Hoàng Ngân đề xuất giải pháp ngắn hạn là kiểm soát giá xăng dầu. Cụ thể, Nhà nước cần sử dụng linh hoạt các công cụ tài chính như miễn, giảm thuế, phí để bình ổn giá.

Ông cho biết ngân sách hiện có đủ khả năng thực hiện việc này, nhờ mức thu 2 tháng đầu năm vượt dự toán hơn 80.000 tỷ đồng.

Thứ hai là hỗ trợ chi phí để chia sẻ khó khăn trực tiếp với doanh nghiệp, bao gồm giảm tối đa thuế, phí hải quan, phí hạ tầng giao thông… Đồng thời quản lý chặt thị trường, tăng cường chống buôn lậu, đầu cơ để bảo vệ người tiêu dùng và môi trường kinh doanh.

Với chính sách tài khóa, ông ủng hộ quan điểm nới lỏng trong bối cảnh nợ công đang được kiểm soát ở mức khoảng 37% GDP. Tuy nhiên, việc nới lỏng phải đi kèm nguyên tắc chặt chẽ, tiết kiệm, chống lãng phí, tập trung nguồn lực cho đầu tư công, đặc biệt là các lĩnh vực hạ tầng chiến lược gồm giao thông, năng lượng và công nghệ, góp phần giảm chi phí vận tải và tiêu thụ xăng dầu cho doanh nghiệp.

Về chính sách tiền tệ, ông kiến nghị cần đảm bảo đồng thời các mục tiêu kiểm soát lạm phát, hỗ trợ tăng trưởng và giữ an toàn hệ thống. Trong đó, cần ưu tiên đảm bảo thanh khoản và ổn định lãi suất.

"Lạm phát hiện nay chủ yếu đến từ “chi phí đẩy” như giá năng lượng cao và xung đột địa chính trị, chứ không phải do cung tiền. Cần tránh để lãi suất tăng cao nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và duy trì việc làm. Chúng ta đi qua nhiều khó khăn. Tôi tin tưởng chúng ta cũng sẽ vượt qua khó khăn hiện nay", ông Ngân khẳng định.

Xem biến động hiện nay như "nghỉ giữa hiệp trận bóng đá"

Theo ông Nguyễn Ngọc Hòa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh (HUBA), các doanh nghiệp đang nỗ lực hết sức để xoay chuyển, thích ứng và đáp ứng phù hợp với những khó khăn, biến động hiện nay. Việc nỗ lực xoay xở để tồn tại là điều tất yếu, nhưng cũng đã xuất hiện những tín hiệu cho thấy có thể kỳ vọng kinh tế sẽ sớm ổn định.

Theo Chủ tịch HUBA, kịch bản ngắn hạn cho thấy từ tháng 4 có thể xuất hiện những chuyển biến. Dù vậy, doanh nghiệp vẫn cần chuẩn bị cho khả năng khó khăn kéo dài đến hết quý II. Nếu diễn biến như kỳ vọng, kinh tế toàn cầu dần quay trở lại trạng thái bình thường, doanh nghiệp sẽ tăng tốc từ quý 3.

"Cộng đồng doanh nghiệp nhìn nhận quý II như 'khoảng giải lao giữa hai hiệp' của một trận bóng. Và thời điểm giải lao, các doanh nghiệp sẽ đưa ra những điều chỉnh để bước vào hiệp tiếp theo hiệu quả hơn", ông Hòa ví von.

Ông nói tận dụng khoảng thời gian "tạm nghỉ" từ một tháng đến một quý của quý II thị trường biến động, doanh nghiệp và cơ quan quản lý sẽ chuẩn bị đầy đủ các điều kiện, khi thị trường ổn định là tăng tốc, bứt phá và vượt lên ngay.

Riêng với doanh nghiệp, giai đoạn tạm nghỉ phải duy trì đầu tư, thậm chí chấp nhận không lãi trong ngắn hạn, để chuẩn bị cho chu kỳ phát triển tiếp theo tốt hơn, đáp ứng các tiêu chuẩn mới của thị trường để hướng tới phát triển bền vững.

Ở phía Nhà nước, cần thúc đẩy mạnh mẽ hơn để giải phóng nguồn lực, tạo điều kiện cho khu vực tư nhân. Đây sẽ là động lực giúp thị trường sôi động hơn trong giai đoạn “chạy đà”, bắt nhịp và tăng tốc trong thời gian tới.

Ông Phạm Văn Xô, Chủ tịch Hiệp hội Xuất nhập khẩu Thành phố Hồ Chí Minh thì cho rằng những biến động liên tục từ COVID-19 đến các xung đột địa chính trị tại Đông Âu (Nga - Ukraine) và Trung Đông đã trở thành một phần của "trạng thái bình thường mới", buộc doanh nghiệp phải thích nghi để tồn tại.

Có nhiều nhóm giải pháp mà doanh nghiệp ông, cũng như các doanh nghiệp thuộc Hiệp hội Xuất nhập khẩu Thành phố Hồ Chí Minh luôn áp dụng để thích nghi với biến động. Trong đó đặc biệt chú trọng tái cấu trúc chuỗi cung ứng và nguồn lực thông qua đa dạng nguồn hàng và thị trường. Hãy ưu tiên các thị trường gần, nhằm tối ưu chi phí và thời gian giao hàng.

Trong nội bộ cũng tái cấu trúc để giảm chi phí, nâng cao năng suất, kiểm soát chặt dòng tiền và quản lý rủi ro tài chính.

Ưu tiên tiếp theo là điều chỉnh chiến lược, tránh phụ thuộc vào các thị trường truyền thống như Mỹ và châu Âu, hãy chú trọng thị trường châu Á và khai thác thị trường nội địa 100 triệu dân.

Chiến lược sản phẩm cũng cần chuyển từ tập trung vào các đơn hàng lớn, dài hạn sang kết hợp cả đơn hàng nhỏ, ngắn hạn để phân tán rủi ro. Đặc biệt, phải đầu tư vào công nghệ và tương lai, với quan điểm "trong nguy có cơ".

Việc phát triển vùng nguyên liệu trong nước cũng là yếu tố then chốt để không bị động trước những đứt gãy của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ảnh hưởng của xung đột Trung Đông tới kinh tế toàn cầu

Căng thẳng bùng phát tại khu vực Trung Đông sau các cuộc không kích của Mỹ, Israel và phản ứng đáp trả từ phía Iran, đã tác động nghiêm trọng tới nền kinh tế toàn cầu.

Truyền thông quốc tế ca ngợi Việt Nam là điểm sáng trong bức tranh kinh tế toàn cầu

Các hãng truyền thông quốc tế lớn nhận định tăng trưởng GDP 8,02% năm 2025 cho thấy kinh tế Việt Nam duy trì sức chống chịu tốt, ngay cả khi đối mặt với thuế quan và biến động thương mại toàn cầu.

Bức tranh kinh tế toàn cầu 2025: Sóng gió tạm yên

Trong năm 2025, dự báo của nhiều các tổ chức quốc tế lớn đều cho thấy nền kinh tế toàn cầu đã tạm thời vượt qua sóng gió và tăng trưởng tương đối ổn định.