Khu vực sạt lở đất tại tiểu khu 6, thị trấn Neo (Yên Dũng).

Đất lở, vùi lấp công trình

Cùng cán bộ giao thông, thủy lợi thị trấn Neo (Yên Dũng), chúng tôi đến tiểu khu 6, nơi xảy ra sạt lở đất trên dãy núi Nham Biền vào khoảng giữa tháng 8. Tại hộ ông Phạm Văn Duẩn, dù lớp đất đá tràn vào sân đã được dọn đi nhưng vẫn còn khối sạt bong tróc, ùng ình có thể ập xuống bất cứ lúc nào. Trò chuyện với khách, ông Duẩn nhớ lại: “Hôm đó mưa lớn kéo dài, nước ồ ạt từ trên núi, đồi dội xuống. Đến nửa buổi sáng, bất ngờ mảng đất lớn sụt xuống, mang theo đá, sỏi vùi lấp một gian chuồng trại của gia đình tôi. Rất may, sự việc xảy ra ban ngày nên cả nhà đều an toàn”. Quan sát dọc các ngôi nhà nằm cùng dãy với hộ ông Duẩn cho thấy, một bên vách núi dựng đứng, có vị trí bị lõm sâu ở đáy, lộ ra lớp đất mới vừa bị sạt nhẹ. Tuy nhiên, dưới chân núi là những ngôi nhà san sát “mọc” lên khiến nhiều người không khỏi rùng mình. Chẳng may, khối đất kia lở trượt thì hậu quả thật khôn lường.

Địa hình dốc cộng với nền đất yếu khiến hàng loạt hộ dân sinh sống trong khu vực này luôn nơm nớp sợ hãi mỗi khi mưa bão về. Bà Đỗ Thị Dung, người dân ở cạnh nhà ông Duẩn cho hay, vừa rồi cây cối trên núi bật gốc, đổ vào nhà. Mỗi khi có mưa, bà lại thắc thỏm không yên, mất ngủ vì lo đất lở. Được biết, tình trạng sạt lở đất từng xảy ra ở tiểu khu 6 từ năm 2012 tại hộ ông Nguyễn Văn Trác và ông Hoàng Hữu Thiệu. Đây là các hộ thuộc diện nghèo, gia đình chính sách. Vì vậy, UBND thị trấn Neo phải hỗ trợ kinh phí, ngày công giúp hai hộ vận chuyển đất đá để ổn định cuộc sống. Ông Nguyễn Văn Ba, Trưởng tiểu khu 6 cho biết: “12 hộ trong tiểu khu nguy cơ cao bị sạt lở đất. Hễ nghe đài báo có mưa, bão là chúng tôi thông báo đến từng hộ, vận động người dân trú tránh đến nơi khác”.

Tương tự, tại thôn Bảo Tuấn, xã Tuấn Đạo (Sơn Động) cũng có hai hộ là ông Nguyễn Văn Trưởng, Nguyễn Văn Hoàng làm nhà ở chân núi nguy cơ bị đất lấp kín. Hiện nay, lớp đất đã xô xạt sát mép nhà. Từ đỉnh đến chân núi hình thành nhiều hố, rãnh xoáy sâu vào lòng đất bởi xói lở trong mấy trận mưa lớn vừa qua.

Sớm khắc phục

Được biết, 12 hộ ở tiểu khu 6, thị trấn Neo trước đây thuộc xã Tân Liễu sinh sống trong những ngôi nhà ở lưng chừng dãy núi Nham Biền. Sau đó, để cải tạo nhà ở, các hộ hạ độ cao mà không tính toán đến độ dốc hợp lý. Hậu quả là dãy núi cao dựng đứng. Cùng đó, chính quyền cơ sở không giám sát chặt chẽ quá trình san gạt, cải tạo mặt bằng nên tạo ra thế núi nguy hiểm như hiện nay.

Liên quan đến trường hợp tại thôn Bảo Tuấn, ông Nguyễn Văn Phòng, Chủ tịch UBND xã Tuấn Đạo cho biết: “Một số hộ tại thôn Bảo Tuấn sinh sống cùng nhiều thế hệ trong gia đình. Do quỹ đất ở hạn hẹp nên khi con, cháu của họ dựng vợ, gả chồng đã lấn núi Đá Bờ xây nhà làm núi mất điểm tựa rồi bị sạt”.

Sạt lở đất thường gây hậu quả nặng nề. Trong khi đó, mưa bão vẫn tiếp tục diễn biến phức tạp và khó lường. Thực tế, từ đầu tháng 8 đến nay dù không có nhiều trận mưa lớn nhưng đã xuất hiện lũ quét, sạt lở đất gây thiệt hại nặng về công trình, lúa, hoa màu tại Sơn Động. Năm ngoái, tỉnh, huyện Sơn Động đã trích ngân sách hàng trăm triệu đồng hỗ trợ ba hộ dân tại xã Hữu Sản để khắc phục sự cố sạt lở đất.

Từ thực tế trên, trước mắt thị trấn Neo tuyên truyền để người dân nắm được những nguy hại do sạt lở đất, đá và tự nguyện di chuyển đến nơi ở mới. Ngoài ra, huyện cần giao cho đơn vị chuyên môn khảo sát thực địa, xây dựng phương án bảo đảm an toàn cho người dân. Ông Nguyễn Viết Đoàn, Phó Chủ tịch UBND thị trấn Neo cho biết: “Do ngân sách thị trấn không đủ khả năng khắc phục nên chúng tôi đề xuất UBND huyện sớm hỗ trợ thị trấn bạt mái, giảm tải núi, tạo thành đường bậc thang cấp độ khác nhau, đề phòng sạt lở”. Cùng đó, huyện Sơn Động chỉ đạo UBND xã Tuấn Đạo theo dõi sát thời tiết, cảnh báo kịp thời để người dân di dời đến nơi an toàn khi có thông tin về mưa lũ. Đi đôi với biện pháp trên, UBND huyện Sơn Động, Sở Nông nghiệp và PTNT phối hợp xây dựng kế hoạch, phương án làm kè gia cố chắn đất sạt lở để người dân sinh sống ổn định tại địa bàn. Về lâu dài, cơ quan chuyên môn của tỉnh cần rà soát toàn bộ các khu vực nguy cơ sạt lở, quản lý nghiêm hoạt động khai thác đất; đồng thời quy hoạch, xây dựng vùng di dân, tái định cư bảo đảm an toàn.

Trịnh Lan