Xoa xát khuôn mặt.

Rửa mặt khô: Trước hết, hai bàn tay xát vào nhau cho nóng, rồi úp vào mặt xoa xát nửa phút, xoa xát nhẹ nhàng, lên xuống, phải trái, ngang trán, khóe mắt, má, miệng, cằm như người rửa mặt vậy. Tiếp đó dùng hai ngón tay giữa thay nhau day ấn vùng huyệt Ấn Đường, vị trí ở điểm giữa của đường nối hai đầu lông mày khoảng nửa phút. Sau dùng hai ngón cái cùng ấn day vùng huyệt Thái Dương, chỗ lõm sau đuôi mắt mỗi bên khoảng nửa phút.

Xoa nắn tai: Dùng ngón tay cái và ngón trỏ xoa nắn khoảng nửa phút hai vành tai phải và trái từ trên xuống dưới, ngón cái ở mặt sau, ngón trỏ ở mặt trước tai. Sau dùng hai ngón cái và trỏ mỗi tay vê bóp, kéo dái tai cùng bên cho đến khi thấy nóng là được.

Xoa vuốt đầu, gáy: Dùng đầu năm ngón của hai bàn tay xoa vuốt tóc như chải từ trán lên đỉnh đầu, xuống gáy 30-40 lần. Xoa vuốt nhẹ nhàng làm sao tạo được cảm giác dễ chịu, êm dịu. Tiếp theo, hai bàn tay thay nhau xoa xát vùng gáy nửa phút từ phải sang trái và ngược lại. Vùng gáy có các huyệt Phong Trì, Phong Phủ chủ trị: Đau đầu, chóng mặt, cảm mạo phát nóng...

Xoa bóp vùng cổ: Vẫn xoa nóng hai bàn tay, sau đó hai bàn tay thay nhau xoa bóp vùng cổ phía trước, rồi phía sau, mỗi phía 20 lần. Phía trước cổ xoa nhấn từ chân quai hàm xuống chỗ hõm dưới cổ - nơi huyệt Thiên Đột, phía sau cổ xoa nhấn từ vùng gáy, chân tóc đến vai, nơi có huyệt Đại Trùy, điểm hội tụ của các đường kinh Dương ở phía trên đốt sống lưng thứ nhất.

Xoa bóp vùng cổ tăng cường việc cung cấp máu lên nuôi dưỡng não và giúp thông suốt hoạt động truyền, nhận tín hiệu -“lệnh” giữa hệ thần kinh T.Ư và cơ thể. Vùng cổ còn có tuyến Giáp Trạng – tuyến nội tiết quan trọng, gắn với sức khỏe, quá trình trao đổi chất, sinh trưởng...

Ấn xoa vùng bụng: Phương pháp này thích hợp trước khi ngủ ở tư thế nằm ngửa. Hai bàn tay xát nóng, dùng lòng hai bàn tay đè úp lên nhau cho tăng lực, xoa vùng bụng lấy rốn làm tâm, theo chiều kim đồng hồ xoa 30- 40 vòng, ngược 30 - 40 vòng. Nhớ luân phiên đổi chiều và cùng đó cũng luân phiên đổi tay xoa ấn. Xoa xát vùng bụng không chỉ trị bệnh mất ngủ mà còn mạnh tỳ vị, trợ tiêu hóa. Người vừa bị mất ngủ vừa đau dạ dày nên làm số lần nhiều hơn.

Ấn day vùng huyệt Dũng Tuyền giúp ngủ ngon.

Xoa bóp vùng gan bàn chân: Phép này dùng trước khi ngủ, thay cho việc ngâm chân nước nóng. Hai bàn tay vẫn xát vào nhau cho nóng, rồi xoa bóp gan bàn chân 100 lần cho tới nóng rực. Để hiệu quả, bàn tay phải xoa xát gan bàn chân trái, bàn tay trái ngược lại xoa xát gan bàn chân phải. Sau đó day ấn vùng Dũng Tuyền - huyệt gốc của kinh thận, vị trí huyệt: Nằm ở 1/3 phía trước lòng bàn chân, ngay chỗ lõm trong lòng bàn chân khi co các ngón chân lại. Ấn day vùng huyệt Dũng Tuyền cũng có thể kết hợp sau khi ngâm chân nước nóng. Xoa bóp gan bàn chân và huyệt Dũng Tuyền giúp ngủ ngon, nâng cao sức khỏe.

Lưu ý: Nếu mất ngủ kèm theo tinh thần mệt mỏi, mơ màng, hay quên cần tăng cường xoa bóp vùng đầu như đã nêu và bổ sung thêm cách dùng mười đầu ngón tay gõ, rồi bóp đầu. Nếu mất ngủ có biểu hiện kém, ngại ăn... cần tập trung xoa xát nhiều phần bụng, gia tăng xoa xát mép sườn hai bên bụng. Khi mất ngủ có biểu hiện eo mỏi, gối đau, người mệt... cần tập trung xoa xát gan bàn chân, day ấn huyệt Dũng Tuyền và vê bóp 10 đầu ngón chân, xoa hai gối, đấm bóp khoeo và xoay người nắm tay, phải, trái thay nhau đấm vùng eo lưng - phủ của thận, nơi có huyệt Mệnh Môn - cửa mạng sống.

(Kỳ sau: Phép xoa bóp khỏe não, trị mất ngủ mãn tính).

Lương y Vũ Huy Ba