Truyền thống gia đình Việt mang giá trị đặc sắc, góp phần vào công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Trong kháng chiến "Lớp cha trước, lớp con sau /Đã thành đồng chí chung câu quân hành"; trong phát triển kinh tế "cha truyền con nối" luôn cần cù, sáng tạo, rèn giũa đôi bàn tay tài hoa để duy trì nghề truyền thống làm ra những sản phẩm nức tiếng gần xa. 

Coi trọng giáo dục trong gia đình nên người xưa đúc kết: Giỏ nhà ai, quai nhà ấy; Ở bầu thì tròn, ở ống thì dài; Con nhà tông không giống lông cũng giống cánh. Thế hệ trước luôn mong muốn thế hệ sau phát huy truyền thống gia đình, dòng họ, phấn đấu nên người để "con hơn cha nhà có phúc".

Tuy nhiên, trong sự vận động của xã hội theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, mô hình gia đình có nhiều thay đổi, cộng với đó là sự phát triển như vũ bão của công nghệ thông tin khiến cho việc giáo dục trong gia đình đứng trước nhiều thách thức hơn bao giờ hết. Đa số các gia đình trẻ hiện nay chỉ có một đến hai con, nhu cầu cuộc sống ngày càng đầy đủ nên trẻ phần nào được ông bà, bố mẹ nuông chiều hơn, hạn chế tính tự lập. Nhiều trẻ ngoài việc học hành chỉ ôm ti vi, máy tính, điện thoại; học cấp 2, cấp 3 mà còn chưa biết nấu cơm hay giúp việc nhỏ gia đình; có cháu bị ảnh hưởng lối sống "ảo" từ mạng xã hội, nhiễm thói hư tật xấu...

Đáng ngại hơn, tình trạng ly hôn, ly thân, tảo hôn, phụ nữ lấy chồng nước ngoài qua môi giới bất hợp pháp, tình trạng mua bán người... có chiều hướng gia tăng, tệ nạn xã hội tiếp tục xâm nhập vào gia đình, bạo lực gia đình, xâm hại trẻ em gây lo lắng, bức xúc trong dư luận xã hội. Nhiều gia đình xao nhãng việc giáo dục đạo đức, lối sống cho các thành viên trẻ; chưa nhận thức được vị trí, vai trò và tầm quan trọng của gia đình đối với sự phát triển kinh tế-xã hội của đất nước. 

Từ chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ, việc nhận diện thực trạng và những giải pháp về giáo dục, đạo đức, lối sống trong gia đình sẽ được các cấp, ngành, đoàn thể theo chức năng, nhiệm vụ xây dựng thành các chương trình, kế hoạch để thực hiện có hiệu quả. 

Hưởng ứng chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ, xin chia sẻ với các gia đình ý kiến của anh Nguyễn Quốc Vương, người dịch cuốn sách "Sổ tay giáo dục gia đình Nhật Bản": "Việc nuôi dạy con cái không thể trông chờ thuần túy vào nỗ lực của bố, mẹ hay gia đình. Trẻ em lớn lên trong sự tương tác với môi trường xã hội ở xung quanh như trường học, địa phương. Vì vậy muốn giáo dục trẻ thì mọi người phải hợp tác với nhau, phải cho trẻ cơ hội được tham gia vào xã hội, đóng góp cho xã hội. Quan trọng hơn, trước tiên bố mẹ phải là người tiên phong, gương mẫu trong việc nỗ lực tham gia vào xã hội, cải tạo môi trường tự nhiên và xã hội ở xung quanh cho nó ngày một tốt đẹp lên để tạo ra không gian lành mạnh cho con em mình".

Trần Anh