Khách hàng giao dịch tại bộ phận “Một cửa” Bảo hiểm xã hội tỉnh Phú Thọ.

Từ ngày 1-1-2018, nhiều điều khoản quan trọng của Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) 2014 chính thức có hiệu lực. Một trong số đó là “nền” tiền lương đóng BHXH bắt buộc sẽ thay đổi tại các đơn vị, doanh nghiệp (DN) theo chế độ tiền lương do người sử dụng lao động quyết định. 

Thứ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội Lê Quân cho biết, hiện nay, tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc gồm: Mức lương và phụ cấp lương. Tuy nhiên, từ ngày 1-1-2018, mức đóng BHXH  sẽ căn cứ vào ba khoản gồm: Tiền lương, phụ cấp lương và các khoản thu nhập bổ sung ổn định. Chính sách này nhằm giải quyết tình trạng người lao động (NLĐ) khi đi làm có thu nhập tốt nhưng khi nghỉ hưu lại có mức lương thấp do mức đóng BHXH thấp. 

Thứ trưởng Lê Quân chỉ rõ, trên hợp đồng lao động, hai khoản thể hiện rõ nhất là lương và các loại phụ cấp như: Phụ cấp độc hại, phụ cấp chức vụ…, đã bao gồm phần lớn thu nhập cơ bản của NLĐ. Từ ngày 1-1-2018, chỉ thêm các khoản thu nhập bổ sung khác có tính chất ổn định. Ngoài ra, nhiều khoản phụ cấp không được tính trong đóng BHXH: Thưởng, lương năng suất, tiền điện thoại, xăng xe, tiền ăn trưa… bởi đây là thu nhập bổ sung phụ thuộc vào kết quả sản xuất kinh doanh của DN và mức độ hoàn thành nhiệm vụ của NLĐ. “Về cơ bản, mức đóng BHXH của DN khi thực hiện quy định này không tăng nhiều, thậm chí nhiều DN không có sự thay đổi”, Thứ trưởng Lê Quân nêu. 

Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội Bùi Sỹ Lợi, hiện nay, tỷ trọng đóng BHXH cao nhưng “nền” đóng rất thấp khi hầu hết các DN đóng trên tiền lương tối thiểu; dẫn đến tình trạng DN kêu ca nhưng tiền lương hưu của NLĐ vẫn thấp. Điều này đòi hỏi phải có sự nghiên cứu kỹ lưỡng, quy định đóng trên tiền lương thực tế, thu nhập của NLĐ để tích lũy tiền lương hưu cao hơn, bảo đảm đời sống tốt hơn. 

Ông Trần Đình Liệu, Phó Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam thông tin thêm, cơ quan này đã có sự chuẩn bị đầy đủ khi quy định “nền” tiền lương đóng BHXH bắt buộc tại các đơn vị, DN chính thức có hiệu lực. Theo đó, BHXH Việt Nam đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền chính sách, tập trung cải cách thủ tục hành chính, kê khai đóng BHXH qua website, đơn giản hóa hồ sơ, mẫu biểu; tập huấn cho đơn vị sử dụng lao động về việc đóng, cấp sổ BHXH… 

Trốn đóng BHXH có thể bị xử lý hình sự 

Từ ngày 1-1-2018, hành vi vi phạm pháp luật về BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) sẽ bị xử lý hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự (sửa đổi). Phó Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam Trần Đình Liệu cho biết, Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13 đã bổ sung 3 điều luật quy định tội danh riêng đối với những hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực BHXH, cụ thể: Điều 214 quy định về Tội gian lận BHXH, BHTN; Điều 215 quy định về Tội gian lận BHYT và Điều 216 quy định về Tội trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN. 

Hiện nay, BHXH Việt Nam đang phối hợp với Tòa án nhân dân tối cao xây dựng Nghị quyết của Hội đồng thẩm phán về quy trình hướng dẫn về ba điều luật trên. Từ đó, có quy trình xử lý, nếu DN không chấp hành quyết định xử lý vi phạm của cơ quan thanh tra ngành, Tòa án sẽ tiếp tục xử phạt vi phạm hành chính. Nếu DN vẫn không chấp hành sẽ bị phạt tù từ 1 đến 10 năm. 

Thứ trưởng Lê Quân cho biết thêm, tình trạng trốn đóng BHXH rất đa dạng, dưới nhiều hình thức khác nhau. Hiện nay, hệ thống pháp luật đã có xử phạt hành chính. Tuy nhiên, Bộ luật Hình sự đưa ra quy định xử phạt tù đối với những trường hợp: Gian lận, gian dối hoặc dùng thủ đoạn. Vấn đề này phải chờ Nghị quyết hướng dẫn. Giải pháp hình sự nhằm xử lý trường hợp vi phạm để làm gương, đòi hỏi DN tuân thủ nghiêm quy định của pháp luật. 

Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội Bùi Sỹ Lợi, việc bổ sung ba điều luật quy định tội danh riêng đối với những hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực BHXH vào Bộ luật Hình sự 2015 nhằm bảo đảm sự công bằng trong sản xuất kinh doanh của các DN; nâng cao tính tuân thủ pháp luật đồng thời thể hiện mối quan hệ hài hòa giữa người sử dụng lao động và NLĐ.