Triển khai hiệu quả thu KPCĐ theo phương thức mới sẽ tạo điều kiện thuận lợi để tổ chức các hoạt động chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho công nhân lao động. Ảnh: Đại diện lãnh đạo LĐLĐ TP Bắc Giang trao quà cho công nhân nghèo dịp Tết Sum vầy năm 2017.

Tỷ lệ thu đạt thấp

Luật Công đoàn (sửa đổi) năm 2012 và Nghị định 191/2013/NĐ-CP của Chính phủ quy định, các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp (DN), không phân biệt đã có hay chưa có tổ chức công đoàn đều có nghĩa vụ đóng KPCĐ. Mức đóng bằng 2% quỹ tiền lương làm căn cứ đóng BHXH cho người lao động (NLĐ). Trên địa bàn tỉnh, kết quả thu KPCĐ năm 2016 và ước năm 2017 ở khu vực sản xuất kinh doanh đều vượt kế hoạch so với dự toán Tổng LĐLĐ Việt Nam giao (năm 2016 thu 38,1 tỷ đồng/kế hoạch là 31,7 tỷ đồng; năm 2017 ước thu 46 tỷ đồng/kế hoạch là 45,9 tỷ đồng). Tuy nhiên, qua khảo sát, chỉ có hơn 50% DN ngoài nhà nước chấp hành; số kinh phí nộp cũng chỉ đạt 40% so với dự toán ban đầu. Tỷ lệ này ở những DN chưa có tổ chức công đoàn càng thấp, chỉ từ 10 đến 20%.

Trong số những DN chấp hành chưa nghiêm, chây ì không trích nộp hoặc có nộp nhưng không đầy đủ, có cả những đơn vị có quy mô lớn, sử dụng từ vài trăm đến hàng nghìn lao động như: Công ty TNHH Tae Won, xã Tân Mỹ (TP Bắc Giang) nộp 15 triệu đồng/200 triệu đồng phải nộp; Công ty TNHH SungWoo Vina, Công ty TNHH Hoa Hạ Việt Nam (KCN Đình Trám), Công ty TNHH Khải Thừa Việt Nam (Lục Nam) tỷ lệ nộp chỉ từ 10 đến 70% so với số phải nộp.

Theo ông Hoàng Trung Hiếu, Chủ tịch LĐLĐ huyện Hiệp Hòa, nguyên nhân của tình trạng này là do một số chủ sử dụng lao động cho rằng công đoàn là ngành dọc nên chuyển trực tiếp phần kinh phí 2% theo quy định hoặc một phần rất nhỏ cho công đoàn cơ sở. Thực tế, điều này là sai với quy định vì khi ấy 33% (của số tiền tương ứng với  2%) phải được trích chuyển tới công đoàn cấp trên trực tiếp quản lý thì hầu như không được bảo đảm. Nhiều DN lấy lý do sản xuất, kinh doanh khó khăn, việc làm và công nhân không ổn định để né tránh nghĩa vụ.

Mặt khác, theo quy định mới nhất tại Nghị định 88/2015/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 25-11-2015), mức phạt tiền với người sử dụng lao động có các hành vi trốn đóng, chậm đóng, đóng thiếu KPCĐ tối đa không quá 75 triệu đồng. Chế tài xử lý chưa đủ mạnh cũng là một nguyên nhân khiến tình trạng thất thu KPCĐ từ khu vực sản xuất kinh doanh nhiều năm liền tái diễn.

Cán bộ công đoàn cơ sở và cán bộ phụ trách công tác BHXH của doanh nghiệp trên địa bàn các khu công nghiệp tỉnh trao đổi một số nội dung liên quan đến việc thực hiện chính sách pháp luật với người lao động.

Tuyên truyền, triển khai từng bước

Để khắc phục tình trạng DN chây ì, không đóng KPCĐ, Tổng LĐLĐ Việt Nam đã ban hành Hướng dẫn 1305/HD-TLĐ về thực hiện thu qua tài khoản của VietinBank. Mới đây, LĐLĐ tỉnh và VietinBank Bắc Giang xây dựng kế hoạch phối hợp, tổ chức hội nghị tập huấn cho hơn 100 cán bộ ở các cấp công đoàn.

Ông Nguyễn Văn Cảnh, Chủ tịch LĐLĐ tỉnh cho rằng, thu KPCĐ qua ngân hàng VietinBank là chủ trương mới của Tổng LĐLĐ Việt Nam với phương châm hướng hoạt động về cơ sở, ưu tiên tài chính để công đoàn cơ sở chăm lo tốt hơn đời sống vật chất và tinh thần cho NLĐ. Phương thức thu này triển khai trên phần mềm quản lý của ngân hàng sẽ hạn chế thất thu KPCĐ khi đơn vị nào đóng đến đâu hoặc chưa đóng, còn thiếu bao nhiêu… đều được cập nhật cụ thể. Về mặt xử lý vi phạm, Hướng dẫn 1305 quy định rõ, nếu qua các bước đôn đốc thu, gửi thông báo nợ đến UBND các cấp, công khai trên phương tiện thông tin đại chúng mà DN vẫn không chấp hành thì công đoàn sẽ khởi kiện.

Tuy vậy, do mới triển khai nên thu KPCĐ theo phương thức mới phát sinh một số vướng mắc. Ví như khi đã có tài khoản ở một ngân hàng khác mà lại phải làm thủ tục mở thêm tài khoản VietinBank khiến nhiều chủ DN ngần ngại. Hơn nữa, hiện chi nhánh, phòng giao dịch của VietinBank mới chỉ có ở TP Bắc Giang và 3 huyện: Lạng Giang, Lục Nam, Hiệp Hòa. Trước mắt, VietinBank sẽ hỗ trợ chi phí giao dịch ngoài hệ thống, các thủ tục tài chính khác sẽ được kế toán công đoàn và DN thực hiện đúng quy định pháp luật.

Thời gian tới, để việc thu KPCĐ theo phương thức mới đạt hiệu quả, LĐLĐ tỉnh chỉ đạo, hướng dẫn công đoàn cơ sở khối sản xuất kinh doanh tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền; yêu cầu LĐLĐ các huyện, TP, công đoàn KCN, công đoàn ngành khẩn trương tổ chức tập huấn đến cán bộ công đoàn cơ sở và chủ sử dụng lao động trên địa bàn quản lý. Chủ động phối hợp với các cơ quan chức năng như thuế, BHXH rà soát, thống kê toàn bộ DN thuộc đối tượng phải nộp, nắm số lao động và quỹ tiền lương đóng BHXH làm căn cứ thu. Đặc biệt, LĐLĐ tỉnh tập trung nắm tình hình triển khai, nghiên cứu và đề xuất những nội dung liên quan đến quy trình thu KPCĐ, bảo đảm cho hoạt động của công đoàn cơ sở và công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở không bị xáo trộn.

Tường Vi